حضور ستاره‌های سینما، به نفع يا ضرر تئاتر ایران؟

حضور ستارگان سينما و تلويزيون ایران بر صحنه تئاتر كشور- پايتخت- پديده اى است كه در سال هاى اخير، با آنكه خالى از لطف رونق در سالن هاى نمايشى و افزايش فروش گيشه نبوده اما، اعتراض بسيارى از اهالى تئاتر را به همراه داشته است.
معترضان شكايت دارند ورود اين چهره ها به عرصه تئاتر صرفا به جهت سود آورى مالى و نگاهى تجارى به اين هنر و كسب انبوه مخاطبانى بوده كه نه براى تماشاى تئاتر، بلكه به شوق ديدن ستاره هاشان پا به سالن هاى نمايش مى گذارند؛ كه اين امر رفته رفته موجب مرگ تئاتر اصيل، و تهى شدن اين هنر از انديشه مى شود؛ اين روزها اما شاهد آنيم كه چگونه فضاى مجازى و شبكه هايى همچون اينستاگرام و تلگرام به يارى اطلاع رسانى اجراهاى نمايشى شتافته و كسانى را كه پيش از اين هرگز در جايگاه تماشاگر تئاتر نبوده اند را به سالن فراخوانده است.
شبنم فرشادجو، بازيگر تئاتر و تلويزيون در مصاحبه اى با مجله اى هنرى ( سرپوش هنرى ) مى گويد: “كافى است ١٠ درصد از فالوورهاى يك بازيگر بيايند و نمايش را ببينند.” او همچنين اين استقبال را تا اندازه اى پز روشنفكرى مى داند و مى گويد: “امشب بريم تئاتر، عكس بگيريم و بگذاريم در اينستاگرام. البته اين پز ٨-١٠ سال ديگر مى شود فرهنگ و تاثير خودش را مى گذارد”
در ازاى اين خيل مخاطب اما بسيارى از كارشناسان تئاتر معتقدند پروسه شكل گيرى اين آثار عجولانه بوده و كيفيت آثار نمايشى در مقايسه با دهه هاى قبل تنزل يافته است و براى مثال “پروسه تمرين” كه مهم ترين عنصر در شكل گيرى وحدت روح يك اجراست، کمرنگ شده است.
بیشتر بخوانید:
تئاتر ایران در سالی که گذشت: نام بیضایی، یاد رفیعی
عبدالحسین نوشین؛ پیشرو در تئاتر ایران
جشنواره آوینیون؛ حضور تئاتر ایران پس از هفتاد سال
تئاتر ایران در سال ۱۳۹۴؛ توقیف‌ها و پرفروش‌ها
داود رشیدی هنرمند سرشناس سینما و تئاتر ایران درگذشت
در ادامه اين استقبال مخاطبان گاه و بى گاه خبرها از افزايش نجومى قيمت بليت هاى برخى آثار هم به گوش مى رسد.
روزنامه شرق در روز سوم مرداد امسال از بهاى يك ميليون تومانى بليط نمايش اعتراف ( به كارگردانى شهاب حسينى و بازى بازيگرانى چون على نصيريان) براى رديف چهارم خبر داد.
قطب الدين صادقى، نويسنده و كارگردان تئاتر در گفتگو با شرق گفت:” اين بازار سياه نتيجه مستقيم ايجاد تئاتر تجارى و تئاتر خصوصى است و مسئوليت آن با دولت است كه به جاى آنكه در قبال آثار ملى احساس مسئوليت كند و در نگهدارى سطح ذوق و انديشه تلاش كند، به اين فضاى لجام گسيخته به دليل بى مسئوليتى دامن زده است.”
او اضافه كرد: “معضل تئاتر تجارى زمانى به درستى مديريت مى شود كه دولت در تئاتر شهر، فقط هدفش ارائه تئاتر ملى باشد. در تمام دنيا دولت با اختصاص بيت المال به حفظ تئاتر ملى مى پردازد، تئاتر تجارى روى پاى خودش مى ايستد و اين دو از هم تمايز دارند.”

روزنامه شرق از بهاى يك ميليون تومانى بليط نمايش اعتراف ( به كارگردانى شهاب حسينى و بازى بازيگرانى چون على نصيريان) براى رديف چهارم خبر داد
تئاتر خصوصى و درخشش ستارگان
خصوصى سازى تئاتر دست آوردى بود كه در مدت زمانى اندك موفق شد چرخه تئاتر كشور را رونق داده و اقتصاد آن را تا اندازه اى سامان بخشد.
ده ها سالن و پلاتوى نمايش در تهران و شهرستان ها تأسيس شد و جمعيت زيادى از چشم انتظاران سالن هاى نمايشى موفق به دست يابى به سالن تمرين و اجرا، به شرط پرداخت هزينه شدند.
اين پروسه اما به اعتقاد منتقدانش با برخوردى شتابزده همراه بوده و مشكلاتى چون تأسيس تماشاخانه توسط افراد غير متخصص – حتى بدون پيشينه تئاترى -، انبوه مكان هاى بى هويت و واجد امكانات سخت افزارى، همچنين فقدان پراكندگى جغرافيايى سالن ها را با خود به همراه داشته است.
اما از آنجا كه عملكرد اقتصادى اين سالن ها مستقل از حمايت هاى دولتى و وابسته به گيشه است، اين امر به جذب بيشتر ستاره های سینما توسط تهيه كنندگان آثار دامن زده است.
جواد نمكى، بازيگر تئاتر با آنكه پديده ورود ستاره ها به عرصه نمايش را ناهنجار نمى داند، اما مى گويد: “اى كاش دليل حضور ستارگان در تئاتر، فقر تئاتر از سرمايه نبود تا اين حضور را به فال نيك مى گرفتيم.”
نمكى همچنين تئاتر خصوصى را در ايران “نيمه خصوصى” می نامد و اضافه مى كند” اين تئاتر بايد از صفر تا صد را خودش براى خودش تامين كند و با گردن نهادن به فرمايشات دولتى و ارائه ماليات هاى اجبارى -كه خود اين تئاتر هيچ سهمى از آن ندارد- اجازه زيست داشته باشد و مدام مراسم زنگ هاى افتتاح فلان اجرا را توسط بهمان هنرمند به صدا درآورد.”
رومئو و ژوليت، نخستين حضور يك سوپراستار بر صحنه
نخستين حضور پررنگ يك سوپراستار سينمايى بر صحنه نمايش، بازی “محمدرضا فروتن” در نقش رومئو بر صحنه تالار وحدت تهران بود.
فروتن براى بازى در نمايش رومئو و ژوليت اثر شكسپير، به دعوت على رفيعى كارگردان با سابقه تئاتر، نخستين بازى تئاترى خود را تجربه مى كرد.
اين انتخاب، اخبار و حواشى درباره اين نمايش را در آن زمان (١٣٧٩) تحت الشعاع قرار داد.
پس از آن بود كه حضور سينمايى ها در تئاترها متداول تر شد. براى مثال نقش آفرينى ابوالفضل پورعرب و فريماه فرجامى در ” آن شب تو روز زندانى بود”؛ فاطمه معتمد آريا در “هنرى هشتم”؛ ميترا حجار و مهتاب كرامتى در “هملت”؛ با آنكه برخى از اين بازيگران با پيشينه تئاترى خود وارد سينما و تلويزيون شده بودند اما مخاطبانشان آنها را تنها از طريق صفحه تلويزيون و پرده سينما مى شناختند.

اوج اين پديده نو ظهورزمانى بود كه پرويز پرستويى- پس از ٩ سال دورى از تئاتر- ، ترانه عليدوستى – كه نخستين تجربه تئاترى اش بود- ، حبيب رضايى و مهتاب نصير پور، در نمايش فنز به كارگردانى محمد رحمانيان در سالن چارسوى تئاتر شهر به روى صحنه رفتند
اوج اين پديده نو ظهور اما زمانى بود كه پرويز پرستويى- پس از ٩ سال دورى از تئاتر- ، ترانه عليدوستى – كه نخستين تجربه تئاترى اش بود- ، حبيب رضايى و مهتاب نصير پور، در نمايش فنز به كارگردانى محمد رحمانيان در سالن چارسوى تئاتر شهر به روى صحنه رفتند.
در همين وقت و با خبررسانى هاى بسيارى حوالى اين اجرا بود كه تعداد زيادى از مخاطبانى كه هيچ گاه تماشاچى تئاتر حرفه اى نبودند، پايشان به سالن هاى نمايش پايتخت باز شد.
پرستويى براى بازى در اين نمايش در گفتگو با ايسنا گفت: “حضور من در سينما نيز حتى با انگيزه هاى تئاترى بوده و حضور در تئاتر با صحنه و تماشاگران زنده، هميشه دغدغه اصلى ام بوده است.”
رضا گشتاسب، نويسنده و كارگردان تئاتر و از فعالان تئاتر شهرستان – گچساران می گوید كه هيچ گاه از آن دسته افراد نبوده كه در برابر پديده هاى تازه ورود كرده در هر مقوله اى موضع بگيرد.
گشتاسب دليل اين موضع گيرى ها را وابستگى به نوستالژى هاى گذشته دانسته و مى گويد: “فكر مى كنم همه اين وابستگى ها نسبت به موجوديت و مقابله با ورود تازه ترها به عادات ناخودآگاه ما و يادآورى خاطرات گذشته و لذت نوستالژيك آن بازمى گردد.”
او حضور چهره ها در فضاى نمايشى كشور را به مثابه يك امكان براى كمك به تئاتر دانسته و تأكيد مى كند: “هر چيزى با ديگر امكانات و ملازماتش است كه به عنوان يك پديده مى تواند اثر گذارى اش را داشته باشد”
گشتاسب معتقد است اين مخاطبان جدید را می توان آموزش داده و از اين طريق به جمعيتى تازه دست يافت كه حالا دغدغه شان نه تنها ديدن سلبريتى ها، بلكه خود تئاتر باشد.
دیدگاه ها نسبت به رفت و آمد چهره ها بر صحنه تئاتر كشور همچنان متفاوت است. اما در اين ميان نبايد فراموش كرد كه اين پديده تنها مختص به ايران نبوده؛ همانطور كه هر روزه در تمام جهان شاهد بيلبوردهاى تئاتر با حضور سلبريتى ها و ركوردهاى بالاى فروش آثار توسط همين چهره ها هستيم.
همينطور هرگز نبايد از ياد برد كه اين نخستين بار نيست كه اين رسانه هاى هنرى به تعامل با هم مى پردازند. در آغاز تولد سينماى ايران اين بازيگران تئاتر بودند كه با نقش آفرينى خود كاراكترهاى فيلم هاى آن دوران را جان داده و اسباب حيات اين هنر را فراهم آوردند؛ همچنين در سال های اول پس از انقلاب بود که بازيگرانِی که از تئاتر آمده بودند روح و غناى تازه اى به فضاى سينما و تلویزیون بخشيدند

(Visited 28 times, 1 visits today)
Spread the love

You may also like...

هر گونه سوالی دارید , و یا اگر میخواهید سرویس اضافه و یا کنسل کنید , و یا اگر پیشنهادی دارید , فرم زیر را پر کرده و ارسال کنید , ما حتمآ به شما جواب خواهیم داد
Send