حضور ستاره‌های سینما، به نفع یا ضرر تئاتر ایران؟

حضور ستارگان سینما و تلویزیون ایران بر صحنه تئاتر کشور- پایتخت- پدیده اى است که در سال هاى اخیر، با آنکه خالى از لطف رونق در سالن هاى نمایشى و افزایش فروش گیشه نبوده اما، اعتراض بسیارى از اهالى تئاتر را به همراه داشته است.
معترضان شکایت دارند ورود این چهره ها به عرصه تئاتر صرفا به جهت سود آورى مالى و نگاهى تجارى به این هنر و کسب انبوه مخاطبانى بوده که نه براى تماشاى تئاتر، بلکه به شوق دیدن ستاره هاشان پا به سالن هاى نمایش مى گذارند؛ که این امر رفته رفته موجب مرگ تئاتر اصیل، و تهى شدن این هنر از اندیشه مى شود؛ این روزها اما شاهد آنیم که چگونه فضاى مجازى و شبکه هایى همچون اینستاگرام و تلگرام به یارى اطلاع رسانى اجراهاى نمایشى شتافته و کسانى را که پیش از این هرگز در جایگاه تماشاگر تئاتر نبوده اند را به سالن فراخوانده است.
شبنم فرشادجو، بازیگر تئاتر و تلویزیون در مصاحبه اى با مجله اى هنرى ( سرپوش هنرى ) مى گوید: “کافى است ١٠ درصد از فالوورهاى یک بازیگر بیایند و نمایش را ببینند.” او همچنین این استقبال را تا اندازه اى پز روشنفکرى مى داند و مى گوید: “امشب بریم تئاتر، عکس بگیریم و بگذاریم در اینستاگرام. البته این پز ٨-١٠ سال دیگر مى شود فرهنگ و تاثیر خودش را مى گذارد”
در ازاى این خیل مخاطب اما بسیارى از کارشناسان تئاتر معتقدند پروسه شکل گیرى این آثار عجولانه بوده و کیفیت آثار نمایشى در مقایسه با دهه هاى قبل تنزل یافته است و براى مثال “پروسه تمرین” که مهم ترین عنصر در شکل گیرى وحدت روح یک اجراست، کمرنگ شده است.
بیشتر بخوانید:
تئاتر ایران در سالی که گذشت: نام بیضایی، یاد رفیعی
عبدالحسین نوشین؛ پیشرو در تئاتر ایران
جشنواره آوینیون؛ حضور تئاتر ایران پس از هفتاد سال
تئاتر ایران در سال ۱۳۹۴؛ توقیف‌ها و پرفروش‌ها
داود رشیدی هنرمند سرشناس سینما و تئاتر ایران درگذشت
در ادامه این استقبال مخاطبان گاه و بى گاه خبرها از افزایش نجومى قیمت بلیت هاى برخى آثار هم به گوش مى رسد.
روزنامه شرق در روز سوم مرداد امسال از بهاى یک میلیون تومانى بلیط نمایش اعتراف ( به کارگردانى شهاب حسینى و بازى بازیگرانى چون على نصیریان) براى ردیف چهارم خبر داد.
قطب الدین صادقى، نویسنده و کارگردان تئاتر در گفتگو با شرق گفت:” این بازار سیاه نتیجه مستقیم ایجاد تئاتر تجارى و تئاتر خصوصى است و مسئولیت آن با دولت است که به جاى آنکه در قبال آثار ملى احساس مسئولیت کند و در نگهدارى سطح ذوق و اندیشه تلاش کند، به این فضاى لجام گسیخته به دلیل بى مسئولیتى دامن زده است.”
او اضافه کرد: “معضل تئاتر تجارى زمانى به درستى مدیریت مى شود که دولت در تئاتر شهر، فقط هدفش ارائه تئاتر ملى باشد. در تمام دنیا دولت با اختصاص بیت المال به حفظ تئاتر ملى مى پردازد، تئاتر تجارى روى پاى خودش مى ایستد و این دو از هم تمایز دارند.”

روزنامه شرق از بهاى یک میلیون تومانى بلیط نمایش اعتراف ( به کارگردانى شهاب حسینى و بازى بازیگرانى چون على نصیریان) براى ردیف چهارم خبر داد
تئاتر خصوصى و درخشش ستارگان
خصوصى سازى تئاتر دست آوردى بود که در مدت زمانى اندک موفق شد چرخه تئاتر کشور را رونق داده و اقتصاد آن را تا اندازه اى سامان بخشد.
ده ها سالن و پلاتوى نمایش در تهران و شهرستان ها تأسیس شد و جمعیت زیادى از چشم انتظاران سالن هاى نمایشى موفق به دست یابى به سالن تمرین و اجرا، به شرط پرداخت هزینه شدند.
این پروسه اما به اعتقاد منتقدانش با برخوردى شتابزده همراه بوده و مشکلاتى چون تأسیس تماشاخانه توسط افراد غیر متخصص – حتى بدون پیشینه تئاترى -، انبوه مکان هاى بى هویت و واجد امکانات سخت افزارى، همچنین فقدان پراکندگى جغرافیایى سالن ها را با خود به همراه داشته است.
اما از آنجا که عملکرد اقتصادى این سالن ها مستقل از حمایت هاى دولتى و وابسته به گیشه است، این امر به جذب بیشتر ستاره های سینما توسط تهیه کنندگان آثار دامن زده است.
جواد نمکى، بازیگر تئاتر با آنکه پدیده ورود ستاره ها به عرصه نمایش را ناهنجار نمى داند، اما مى گوید: “اى کاش دلیل حضور ستارگان در تئاتر، فقر تئاتر از سرمایه نبود تا این حضور را به فال نیک مى گرفتیم.”
نمکى همچنین تئاتر خصوصى را در ایران “نیمه خصوصى” می نامد و اضافه مى کند” این تئاتر باید از صفر تا صد را خودش براى خودش تامین کند و با گردن نهادن به فرمایشات دولتى و ارائه مالیات هاى اجبارى -که خود این تئاتر هیچ سهمى از آن ندارد- اجازه زیست داشته باشد و مدام مراسم زنگ هاى افتتاح فلان اجرا را توسط بهمان هنرمند به صدا درآورد.”
رومئو و ژولیت، نخستین حضور یک سوپراستار بر صحنه
نخستین حضور پررنگ یک سوپراستار سینمایى بر صحنه نمایش، بازی “محمدرضا فروتن” در نقش رومئو بر صحنه تالار وحدت تهران بود.
فروتن براى بازى در نمایش رومئو و ژولیت اثر شکسپیر، به دعوت على رفیعى کارگردان با سابقه تئاتر، نخستین بازى تئاترى خود را تجربه مى کرد.
این انتخاب، اخبار و حواشى درباره این نمایش را در آن زمان (١٣٧٩) تحت الشعاع قرار داد.
پس از آن بود که حضور سینمایى ها در تئاترها متداول تر شد. براى مثال نقش آفرینى ابوالفضل پورعرب و فریماه فرجامى در ” آن شب تو روز زندانى بود”؛ فاطمه معتمد آریا در “هنرى هشتم”؛ میترا حجار و مهتاب کرامتى در “هملت”؛ با آنکه برخى از این بازیگران با پیشینه تئاترى خود وارد سینما و تلویزیون شده بودند اما مخاطبانشان آنها را تنها از طریق صفحه تلویزیون و پرده سینما مى شناختند.

اوج این پدیده نو ظهورزمانى بود که پرویز پرستویى- پس از ٩ سال دورى از تئاتر- ، ترانه علیدوستى – که نخستین تجربه تئاترى اش بود- ، حبیب رضایى و مهتاب نصیر پور، در نمایش فنز به کارگردانى محمد رحمانیان در سالن چارسوى تئاتر شهر به روى صحنه رفتند
اوج این پدیده نو ظهور اما زمانى بود که پرویز پرستویى- پس از ٩ سال دورى از تئاتر- ، ترانه علیدوستى – که نخستین تجربه تئاترى اش بود- ، حبیب رضایى و مهتاب نصیر پور، در نمایش فنز به کارگردانى محمد رحمانیان در سالن چارسوى تئاتر شهر به روى صحنه رفتند.
در همین وقت و با خبررسانى هاى بسیارى حوالى این اجرا بود که تعداد زیادى از مخاطبانى که هیچ گاه تماشاچى تئاتر حرفه اى نبودند، پایشان به سالن هاى نمایش پایتخت باز شد.
پرستویى براى بازى در این نمایش در گفتگو با ایسنا گفت: “حضور من در سینما نیز حتى با انگیزه هاى تئاترى بوده و حضور در تئاتر با صحنه و تماشاگران زنده، همیشه دغدغه اصلى ام بوده است.”
رضا گشتاسب، نویسنده و کارگردان تئاتر و از فعالان تئاتر شهرستان – گچساران می گوید که هیچ گاه از آن دسته افراد نبوده که در برابر پدیده هاى تازه ورود کرده در هر مقوله اى موضع بگیرد.
گشتاسب دلیل این موضع گیرى ها را وابستگى به نوستالژى هاى گذشته دانسته و مى گوید: “فکر مى کنم همه این وابستگى ها نسبت به موجودیت و مقابله با ورود تازه ترها به عادات ناخودآگاه ما و یادآورى خاطرات گذشته و لذت نوستالژیک آن بازمى گردد.”
او حضور چهره ها در فضاى نمایشى کشور را به مثابه یک امکان براى کمک به تئاتر دانسته و تأکید مى کند: “هر چیزى با دیگر امکانات و ملازماتش است که به عنوان یک پدیده مى تواند اثر گذارى اش را داشته باشد”
گشتاسب معتقد است این مخاطبان جدید را می توان آموزش داده و از این طریق به جمعیتى تازه دست یافت که حالا دغدغه شان نه تنها دیدن سلبریتى ها، بلکه خود تئاتر باشد.
دیدگاه ها نسبت به رفت و آمد چهره ها بر صحنه تئاتر کشور همچنان متفاوت است. اما در این میان نباید فراموش کرد که این پدیده تنها مختص به ایران نبوده؛ همانطور که هر روزه در تمام جهان شاهد بیلبوردهاى تئاتر با حضور سلبریتى ها و رکوردهاى بالاى فروش آثار توسط همین چهره ها هستیم.
همینطور هرگز نباید از یاد برد که این نخستین بار نیست که این رسانه هاى هنرى به تعامل با هم مى پردازند. در آغاز تولد سینماى ایران این بازیگران تئاتر بودند که با نقش آفرینى خود کاراکترهاى فیلم هاى آن دوران را جان داده و اسباب حیات این هنر را فراهم آوردند؛ همچنین در سال های اول پس از انقلاب بود که بازیگرانِی که از تئاتر آمده بودند روح و غناى تازه اى به فضاى سینما و تلویزیون بخشیدند

(Visited 12 times, 1 visits today)

You may also like...