جو بایدن روز چهارشنبه میزبان اجلاس کروناست و در آن از رهبران جهان خواسته می‌شود تا سپتامبر سال آینده متعهد شوند که ۷۰ درصد از جمعیت جهان واکسینه شده باشند. اما اطلاعات موجود نشان می‌دهد که کشورهای ثروتمند هنوز مازاد واکسن در اختیار دارند که تاریخ مصرف بسیاری از آنها به زودی منقضی می‌شود در حالیکه برخی از کشورها هنوز حتی ۲ درصد از جمعیت خود را واکسینه نکرده‌اند.

تابستان امسال دختری به نام بهار سوار هواپیما به مقصد ایران شد تا برای اولین بار در چهار سال پدرش را ببیند.

او نمی‌دانست که موج دوم و مرگبار شیوع کرونا به زودی کشور و خانواده اش را فرا می‌گیرد. اولین قربانی این موج یکی از دوستان خانوادگی بود که همان زمانی که مشغول آماده کردن مقدمات عروسی پسرش بود، به کرونا مبتلا شد و خیلی زود فوت کرد. سپس عموی پدرش مریض شد، و بعد از او هم یک عمه سالخورده بهار کرونا گرفت. در این شرایط بهار به شدت نگران مادربزرگش بود که فقط یک دوز واکسن تزریق کرده بود و هنوز منتظر دومین نوبت واکسن بود.

بهار ۲۰ ساله است و در ایالات متحده زندگی می‌کند و در ماه آوریل واکسینه شده بود.

اگرچه او می‌دانست که تا حدودی مصونیت دارد، اما آخرین روزهای سفر را در خانه پدری خود در حالی گذراند که نگران آن بود که ویروس قرار است به چه کسی حمله کند. در کشوری با منابع ناچیز، فقط تعداد کمی از اعضای خانواده او واکسینه شده‌اند.

بلافاصله پس از بازگشت به آمریکا او متوجه شد که پدرش بیمار است. بهار حالا بسیار دور از پدر بود و این خبر او را از ترس فلج کرد. او می‌گوید: “این مانند احساس تقصیر کسی است که تنها بازمانده گروهی از قربانیان یک فاجعه است.”

بهار می‌افزاید “من ایران را در سلامت کامل ترک کردم فقط به این دلیل که دو دوز واکسن فایزر تزریق کرده بودم.”

واکسن کرونا

بهار و واکس شدن
 

بهار، دختر ایرانی، فقط بیست سال دارد اما چون در کشوری مانند آمریکا زندگی می‌کنند خیلی جلوتر از مادر بزرگش واکسینه شد

این نابرابری در دسترسی به واکسن به صورت کامل در آمار جهانی منعکس شده است و این آمار نشان می‌دهد که تا کنون بیش از نیمی از مردم جهان هنوز حتی یک دوز واکسن کرونا دریافت نکرده‌اند.

به گزارش سازمان دیدبان حقوق بشر ، ۷۵ درصد واکسن کرونا در ۱۰ کشور جهان تزریق شده است. واحد اطلاعات نشریه اکونومیست محاسبه کرده است که نیمی از واکسن‌های ساخته شده تا کنون فقط به ۱۵ درصد از جمعیت جهان رسیده است و میزان واکسیناسیون در ثروتمندترین کشورهای جهان ۱۰۰ برابر واکسیناسیون در فقیرترین کشورهاست.

در ماه ژوئن، اعضای گروه ۷ کشور پیشرفته جهان – آلمان، ایتالیا، ایالات متحده، بریتانیا، ژاپن، فرانسه و کانادا – متعهد شدند که تا اول سال اینده یک میلیارد دوز واکسن به کشورهای فقیر اهدا کنند.

آگاته دیماریس، دیپلمات سابق و مسئول ارشد تدوین گزارش اخیر واحد اطلاعات اکونومیست در مورد توزیع جهانی واکسن کرونا،می‌گوید: “من با دیدن این خبر فقط لبخند زدم چون قبلا هم چنین چیزهایی را زیاد شنیده‌ام و باید بگویم که اتفاق نخواهد افتاد.”

بریتانیا تحویل ۱۰۰ میلیون دوز از این میزان را تعهد کرده است، اما تا کنون کمتر از ۹ میلیون واحد کمک کرده است. جو بایدن متعهد شده ۵۸۰ میلیون واحد تحویل دهد و می‌گوید تا کنون ۱۴۰ میلیون واحد از این مقدار را برای کشورهای دیگر فرستاده و اتحادیه اروپا وعده ۲۵۰ میلیون دوز تا پایان سال را داده و تا کنون حدود ۸ درصد از این مقدار را ارسال کرده است.

مانند بسیاری از کشورهای کم‌ درآمدتر​​، ایران واکسن مورد نیاز را از کوواکس دریافت کرد. کوواکس طرح جهانی توزیع واکسن بین کشورهای فقیر است و زیر نظر سازمان بهداشت جهانی فعالیت دارد. هدف این طرح این است که واکسن مورد نیاز را به کشورهایی که نیازمندتر هستند تحویل دهد. در قالب این طرح واکسن با بهای کم خریداری و به کشورهای کم درآمد فروخته می‌شود و کشورهای فقیر نیز آن را به طور رایگان دریافت می‌کنند.

اما فعالیت کواکس با مشکل عمده تامین واکسن مواجه است. کوواکس در نظر داشت تا طی سال ۲۰۲۱، دو میلیارد دوز واکسن را به کشورهای مستحق تحویل دهد و انتظار می‌رفت بیشتر این مقدار را تاسیسات واکسن‌سازی هند تامین کنند. اما ورود موج دوم کرونا به هند در ماه مه که این کشور را فلج کرد باعث شد دولت صادرات واکسن را ممنوع کند.

از آن زمان کواکس عمدتا بر واکسن اهدایی کشورهای ثروتمند متکی است اما ارسال واکس از سوی این کشورها کند بوده و بعضی از کشورهایی که قرار بود این واکسن را دریافت کنند هنوز موفق نشده‌اند بیش از ۲ درصد جمعیت خود را واکسینه کنند.

اورلیا نگوین، مدیر اجرایی طرح کواکس می‌گوید: “در مقایسه با شرایط مطلوب، در حال حاضر حجم عرضه واکسن کم است و معمولا با فرجه زمانی کوتاه و نزدیک به تاریخ انقضا در اختیار کشورهای کم درآمد قرار می‌گیرد و رساندن به موقع آنها به کشورهای نیازمند برای تزریق دو دوز لازم یک مشکل تدارکاتی عظیم است.”

امکانات کواکس

مشکل موجود به عرضه جهانی ارتباط ندارد. بر اساس گزارش شرکت ارفینیتی که یک شرکت تحلیلی علمی در زمینه عرضه جهانی واکسن‌ است، کشورهای ثروتمند دارای مازاد واکسن هستند و تولیدکنندگان واکسن در حال حاضر هر ماه ۱.۵ میلیارد دوز را تولید می‌کنند و تولید آنها تا پایان سال به ۱۱ میلیارد دوز می‌رسد.

دکتر مت لینلی، پژوهشگر ارشد ارفینیتی می‌گوید: “شرکت‌ها مقدار زیادی واکسن تولید می‌کنند و حجم تولید طی سه یا چهار ماه گذشته افزایش قابل توجهی یافته است.”

یک پرستار دیگر هنگام تزریق

منبع تصویر، GETTY IMAGES

توضیح تصویر، ممکن است کشورهای ثروتمند جهان تا یک میلیارد و دویست میلیون دوز اضافی واکسن در اختیار داشته باشند

ممکن است ثروتمندترین کشورهای جهان درحال حاضر ۱.۲ میلیارد دوز بیش از نیاز خود، حتی در صورت تزریق دوز سوم، در اختیار داشته باشند.

اگر یک پنجم از این مقدار – یعنی ۲۴۱ میلیون واحد واکسن – به زودی به کشورهای نیازمند اهدا نشود، احتمالا فاسد خواهد شد. و البته برای کشورهای فقیرتر، استفاده از واکسن اهدایی ممکن نیست مگر اینکه دست کم دو ماه قبل از موعد انقضا به دستشان برسد و زمان کافی برای نقل و انتقال و توزیع آن داشته باشند.

دکتر لینلی می‌گوید: “من فکر نمی‎‌کنم کشورهای ثروتمند لزوما حریص بوده‌اند بلکه مشکل از آنجاست که نمی‌دانستند کدام واکسنی موثر خواهد بود و در نتیجه تصمیم گرفتند چند نوع واکسن را خریداری کنند.”

ارفینیتی در نظر دارد با ارائه نتیجه جدیدترین تحقیقات خود به دولت‌ها نشان دهد که عرضه کافی واکسن وجود دارد و نیازی به مازاد تولید نیست و آنها می‌توانند آنچه را که اکنون به آن نیاز ندارند اهدا کنند و مطمئن باشند که طی ماه‌های آینده واکسن بیشتری در راه خواهد بود.

آگاته دیماریس می‌گوید: “دولت‌های پیشرفته نمی‌خواهند غافلگیر شوند و همچنین نگرانی از فشارهای سیاسی داخلی هم وجود دارد زیرا ممکن است بخشی از رای‌دهندگان احساس کنند که مردم داخل هنوز به واکسن نیاز دارند و نباید به دیگران واکسن اهدا کرد.”

دولت بریتانیا می‌گوید واکسن احتکار نکرده و با استرالیا به توافق رسیده تا چهار میلیون دوز را به آن کشور بدهد و در پایان سال معادل آن را از استرالیا بگیرد.

سخنگوی وزارت بهداشت و مراقبت‌های اجتماعی بریتانیا می‌گوید: “تهیه و تحویل واکسن در انگلستان با دقت مدیریت شده است تا همه افراد واجد شرایط به موقع واکسینه شوند.”

اورلیا نگوین می‌گوید فقط دولت‌ها نیستند که باید اقدام کنند بلکه “ما به همکاری تولیدکنندگان هم نیاز داریم تا به تعهدات خود در قبال کوواکس عمل کنند و در بررسی معامله دوجانبه با کشورهایی که قبلا واکسن کافی دارند، کوواکس را در اولویت قرار دهند.”

او می‌‌افزاید: “اگر تولیدکنندگان واکسن در سطح جهان در حال حاضر هر ماه ۱.۵ میلیارد دوز واکسن تولید می‌کنند، سوالی که باید پرسید این است که چرا مقدار چنین ناچیزی از این تولید به کشورهای فقیر می‌رسد؟ در حالیکه کوواکس بیشترین نیاز را دارد، لازم است دولت‌ها جایشان در صف متقاضیان به ما بدهند تا ما بتوانیم مقدار لازم واکسنی را دریافت کنیم که جلوتر سفارش داده بودیم.”

برای بهار و خانواده‌اش، دوزهای مورد اشاره فقط اعداد بی جان نیستند بلکه زندگی واقعی دوستان و اعضای خانواده‌شان هستند که هر چند روز یکبار خبر جان دادنشان را می‌شنوند.

قبلا وقتی بعضی از دوستانش در دانشگاه به او می‌گفتند که به واکسن اعتقاد ندارند و نمی‌خواهند واکسن بزنند، بهار با آنها بحث می‌کرد اما دیگر نمی‌تواند این کار را بکند زیرا برایش خیلی ناراحت کننده است.

او می‌گوید: “من فقط می‌کوشم آنها را به حال خودشان بگذارم چون دیدن این که مردمی از امتیازاتی که دارند استفاده نمی‌کنند برایم ناراحت کننده است.”

یک پرستار دیگر هنگام تزریق

منبع تصویر، GETTY IMAGES

توضیح تصویر،