کشورهای عضو اتحادیه اروپا عبور هواپیماهای بلاروس را از حریم‌ هوایی خود ممنوع کردند و از شرکت‌های هوایی این اتحادیه هم خواستند از حریم هوایی بلاروس عبور نکنند.

شرکت‌های بزرگ هوایی اروپا تغییر مسیرهای پرواز و پرهیز از حریم هوایی بلاروس را آغاز کرده‌اند.

نقشه مسیر خطوط هوایی

پس از جلسه دیروز رهبران ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا در بروکسل اعلام شد تحریم‌های بیشتری نیز برای مقام‌های بلاروس در نظر گرفته خواهند شد.

دو روز پیش دولت بلاروس یک هواپیمای مسافربری را مجبور به تغییر مسیر و فرود در فرودگاه مینسک، پایتخت بلاروس، بجای مقصد اصلی، ویلنیوس پایتحت لیتوانی، کرد.

برج کنترل بلاروس یکشنبه به هواپیمای مسافربری شرکت رایان‌ایر که در مسیر یونان به لیتوانی از آسمان این کشور عبور می‌کرد اعلام کرد گزارشی در باره بمب‌گذاری در هواپیما دریافت کرده و از خلبان خواست تغییر مسیر دهد. رومن پروتاسویچ، ۲۶ ساله، روزنامه‌نگار منتقد دولت بلاروس در بین مسافران بود و پس از فرود هواپیما بازداشت شد.

کشورهای غربی دولت بلاروس را به “هواپیماربایی” متهم کرده‌اند.

دیروز (دوشنبه) مقام‌های بلاروس ویدئویی از آقای پروتاسویچ منتشر کردند که در آن گفت حالش خوب است و به ظاهر اتهام‌های دولت بلاروس را پذیرفت و “اعتراف” کرد.

مخالفان دولت بلاروس تهیه و انتشار این ویدئو را محکوم کردند و گفتند این ویدئو زیر فشار ضبط شده است.

جو بایدن رئیس‌جمهور آمریکا هم این اقدام دولت بلاروس را “حمله به مخالفت سیاسی و آزادی مطبوعات” دانست.

دیمیتری پروتاسویچ، پدر آقای پروتاسویچ، در تماسی ویدئویی به بی‌بی‌سی گفت “واقعاً نگران” رفتار حکومت با فرزندش است و بیم دارد پسرش شکنجه شود: “ما امیدواریم او بتواند این رفتار را به نحوی تحمل ‌کند اما حتی فکر اینکه فرزندمان ممکن است ضرب و شتم و شکنجه شود برایمان ترسناک است.”

“ما واقعاً از خبر بازداشت پسرمان شوکه و ناراحت هستیم، نباید در قلب اروپای قرن بیست و یکم چنین اتفاقی برای اروپاییان بیفتد.”

“امیدواریم جامعه بین‌المللی، از جمله اتحادیه اروپا، فشار شدید و بی‌سابقه‌ای بر بلاروس وارد کنند و امیدواریم این فشار موثر واقع شود و مسئولان حکومتی متوجه شوند چه اشتباه بزرگی مرتکب شده‌اند.”

دولت بریتانیا مجوز فعالیت شرکت هواپیمایی بلاروس در این کشور را به حال تعلیق درآورده است. لیتوانی پیشتر عبور پروازهای ورودی و خروجی خود را از فضای هوایی بلاروس را ممنوع کرده بود.

در تحولی دیگر، پس از آنکه دیروز در مسابقات هاکی روی یخ در ریگا، پایتخت کشور لتونی، مخالفان دولت بلاروس پرچم سرخ و سفید خود را به جای پرچم دولتی به اهتزاز در آوردند، دولت بلاروس سفیر و سایر دیپلمات‌های لتونی را اخراج کرد.

لتونی نیز متقابلا دیپلمات‌های بلاروس را اخراج کرد.

مسیر پرواز

جزئیات واقعه یکشنبه

هواپیمای رایان ایر از آتن، پایتخت یونان، به مقصد ویلنیوس، پایتخت لیتوانی، کشور همسایه بلاروس، در پرواز بود که ساعت ۱۳:۱۶ دقیقه به وقت محلی در نزدیکی مرز دو کشور مجبور به تغییر مسیر شد.

برج مراقبت بلاروس به خلبان اطلاع داد هواپیما ممکن است بمب‌گذاری شده باشد و دستور داد در فرودگاه مینسک، پایتخت، به زمین بنشیند. یک فروند جنگنده نیروی هوایی بلاروس نیز این هواپیما را در مسیر همراهی کرد.

پس از پیاده شدن ۱۲۶ مسافر هواپیما، پلیس آقای پروتاسویچ را با خود برد. این فعال، که به گفته شاهدان “بیش ار حد ترسیده بود” همراه سوفیا سایگا، دوست دخترش، دستگیر شد.

مادر خانم ساپگا به بی‌بی‌سی گفت دختر ۲۳ ساله‌اش به زندان مینسک منتقل شده و “مامان” آخرین کلمه‌ای است که در واتس‌اپ نوشته است. اتهام‌های معلوم نیستند.

بلاروس تنها کشور اروپایی است که هنوز حکم اعدام را به اجرا می‌گذارد و شاهدانِ بازداشت آقای پروتاسویچ گفتند او می‌ترسید اعدام شود.

سه مسافر دیگر این هواپیما نیز به مقصد نرسیدند و مایکل اُلری مدیر عامل رایان‌ایر آنان را مامور سازمان اطلاعات بلاروس می‌داند که در مینسک پیاده شده‌اند. این نظر مستقلا تأیید نشده است.

بلاروس گفته است از پرواز رایان‌ایر خواسته تغییر مسیر دهد چون شبه‌نظامیان حماس تهدید به انفجار بمب کرده بودند.

یک مقام ارشد وزارت ترابری بلاروس در نشستی خبری نامه‌ای را خواند که می‌گفت حماس فرستاده و در آن آمده بود: “اگر خواسته‌های ما را برآورده نکنید، بمبی بر فراز ویلنیوس منفجر خواهد شد”.

حماس هرگونه ارتباطی را با این موضوع رد کرده است. کارشناسان نیز می‌گویند حماس سابقه یا امکانات عملیات خارج از اسرائیل و سرزمین‌های فلسطینی را ندارد.

آنگلا مرکل صدراعظم آلمان هم توضیح بلاروس را “به هیچ‌وجه” قابل قبول ندانسته است.

هواپیما
هواپیمای رایان‌ایر در فرودگاه مینسک – مقامات بلاروس گفتند که حماس گفته بود در نظر دارد هواپیما را منفجر کند

کشورهای مختلف نیز این اقدام را محکوم و از رواج هواپیماربایی به عنوان ابزار سیاست خارجی ابراز نگرانی کرده‌اند. این کشورها از دولت بلاروس خواسته‌اند هرچه سریع‌تر آقای پروتاسویچ را آزاد کند و تحقیقات کامل و مستقلی در این زمینه صورت بگیرد.

دهها مقام بلاروس، از جمله الکساندر لوکاشنکو، رئیس‌جمهور این کشور پیشتر مشمول تحریم‌های مختلف اتحادیه اروپا از جمله ممنوعیت سفر و مسدود شدن دارایی‌هایشان شده‌اند. این تحریم‌ها در واکنش به سرکوب مخالفان و معترضان اعمال شده‌اند.

به گفته رسانه‌های دولتی بلاروس، آقای لوکاشنکو که از سال ۱۹۹۴ رئیس جمهور این کشور است برای امنیت مسافران شخصا دستور تغییر مسیر هواپیما را صادر کرده است.

رهبر ۶۶ ساله بلاروس از زمان پیروزی در انتخابات تابستان گذشته با مخالفان برخوردی شدید داشته و بسیاری از چهره‌های مخالف را دستگیر کرده‌ است. بسیاری هم از کشور گریخته‌اند.

روسیه که خود نیز مشمول تحریم‌های اتحادیه اروپاست از آقای لوکاشنکو حمایت می‌کند.

رومن پروتاسویچ کیست؟

آقای پروتاسویچ سردبیر سابق و یکی ار دو بنیان‌گذار “نختا” است، یک کانال تلگرامی با نزدیک به دو میلیون مشترک که خود را بزرگترین کانال تلگرامی بلاروس می‌داند.

او در سال ۲۰۱۹ بلاروس را ترک کرد و در تبعید در لیتوانی زندگی می‌کرد و از آنجا وقایع انتخابات ریاست جمهوری سال ۲۰۲۰ را پوشش داد و به همین دلیل به “تروریسم و تحریک به شورش” متهم شد.

نختا در انتخاباتی که آقای لوکاشنکو برنده آن اعلام شد و مخالفان می‌گویند در آن تقلب شده، با عبور از سانسور شدید دولتی نقش مهمی در اطلاع‌رسانی و فراخواندن مردم به خیابان‌ها داشت.

آقای لوکاشنکو تقلب را رد می‌کند و اعتراض‌های گسترده و مستمر را توطئه خارجی می‌داند.

پس از تظاهرات اعتراضی گسترده در بلاروس و سرکوب رسانه‌های منتقد، نختا همچنان به انعکاس اخبار و نظرات مخالفان ادامه داد.

آقای پروتاسویچ اخیرا فعالیت خود را در یک کانال تلگرامی دیگر به نام بلامووا دنبال می‌کرد. او پس از دستگیری ایگور لوسیک، وبلاگ‌نویس منتقد و مسئول این کانال در ژوئن سال گذشته، سردبیری آن را به عهده گرفت.

line

بلاروس کجاست؟

بلاروس از شرق با روسیه، از جنوب با اوکراین، از شمال و غرب با لتونی، لیتوانی و لهستان، از کشورهای عضو اتحادیه اروپا و پیمان ناتو هم مرز است.

این کشور ۹.۵ میلیون نفری، مثل اوکراین، درگیر رقابت غرب و روسیه شده است.

الکساندر لوکاشنکو، رئیس جمهوری بلاروس که “آخرین دیکتاتور اروپا” لقب گرفته از ۲۷ سال پیش قدرت را در دست دارد اما دولت او با مخالفت گسترده‌ای مواجه است.

معترضان خواستار رهبری جدید و دموکراتیک و اصلاحات سیاسی و اقتصادی هستند. مخالفان و دولت‌های غربی می‌گویند آقای لوکاشنکو در انتخابات ۹ اوت سال گذشته تقلب کرده است. دولت بلاروس این انتخابات را یک پیروزی بزرگ می‌داند.

اعلام نتیجه انتخابات اعتراضات گسترده خیابانی را در پی داشت که به شدت سرکوب شد و دولت رهبران مخالف را زندانی یا ناگزیر به زندگی در تبعید کرد.