۴۴ سال بعد از انقلاب سال ۵۷ در ایران، یک دختر ایرانی در المپیک شنا کرد، اما نه برای تیم ملی شنای ایران. شنا، رویایی ممنوعه در بن‌بست ورزش زنان ایران است.

مریم شیخ‌علیزاده، از تیم ملی جمهوری آذربایجان به المپیک توکیو رسید و اگرچه در اولین مسابقه خود در شنای ۱۰۰ متر اول شد، اما نتوانست به حد نصاب حضور در مرحله بعد برسد و از دور مسابقات کنار رفت. اما مریم از یک هدف بزرگ حرف می‌زند: «المپیک پاریس ۲۰۲۴ باید منتظرم باشد. برای مدال طلا به المپیک برمی‌گردم.»

مریم شیخ‌علیزاده ۱۷ ساله است، اهل تهران، با مادر و پدری از تبریز و ارومیه، اما المپین تیم ملی جمهوری آذربایجان در المپیک توکیو است. او از ۳ سالگی در تهران و در مهدکودکی که استخر شنا داشت، به عنوان یک کودک شناگر مستعد شناخته شد. داستان او اما از بازی کودکانه خیلی زود به ورزش حرفه‌ای رسید. مریم از ۱۱ سالگی رکوردها را شکست و تا رده سنی ۱۳ و ۱۴ سال، در ایران رکورددار بود.

دعوت فدراسیون شنای آذربایجان از او، فرصتی بود تا بتواند شنا را آزادانه و با آرزوهایی بزرگ‌تر تجربه کند. خانواده‌اش نیز پذیرفتند که مریم برای تیم‌ ملی آذربایجان شنا کند. انتخاب او برای شنای جمهوری آذربایجان، دست یافتن به سهمیه المپیک توکیو را در پی داشت، و آزادی‌ای به‌شمار می‌رفت که مریم در شنای ایران، به آن دست نمی‌یافت.

شنا و چند ورزش‌ آبی دیگر مثل واترپلو و …، با لباسی که شامل حجاب طبق ممنوعیت‌های جمهوری اسلامی ایران باشد، برای زنان در رقابت‌های بین‌المللی قابل انجام نیست. این وضعیت بن‌‌بستی است در برابر ورزشکار که به موجب آن نتواند در مسابقات قاره‌ای، جهانی و المپیک شرکت کند. برای شناگران زن ایرانی، این بن‌بست اکنون ۴۴ ساله شده است.

اگرچه در هیچ‌یک از رشته‌های ورزشی دیگر نیز زنان ایرانی حق انتخاب پوشش استاندارد آن ورزش را ندارند و بدون آن که انتخاب خودشان باشد، باید با پوشش طراحی‌شده موسوم به «اسلامی» ورزش کنند، اما در ورزش‌های آبی مانند شنا، این فضا تنگ‌تر است. شناگران زن ایرانی فقط می‌توانند در مسابقات داخلی شرکت کنند که این عرصه کوچک، با ماهیت بی‌سقف بودن رشد ورزش در تضاد است.