مقام‌های ایران تایید کرده‌اند که تمام ۴۳۰۰ جایگاه سوخت و پمپ‌بنزین در کشور بعد از حمله سایبری گسترده از کار افتاده بوده است. بر اساس گزارش‌ مسئولان، یک روز بعد از حمله سایبری بیشتر این مراکز همچنان در دسترس نیست و سوخت‌گیری به صورت “دستی” یا “آفلاین” انجام می‌شود.

جواد اوجی، وزیر نفت ایران گفته است که سامانه کارت هوشمند سوخت هدف حمله سایبری بوده و باعث شده که شهروندان نتوانند با این کارت که سهمیه سوخت دولتی آنها را مشخص می‌کند، بنزین بزنند.

روزنامه‌های امروز صبح ایران چهارشنبه پنجم آبان، در صفحه اول اغلب به خبر از کار افتادن جایگاه‌های سوخت اشاره کرده اما همزمان بازگشت وضعیت به حالت عادی را هم برجسته کرده‌اند؛ در حالی که به گفته مقام‌ها بسیاری از جایگاه‌های سوخت همچنان در دسترس نیست.

وزیر نفت ایران در صبح چهارشنبه خبر داده نیمی از مراکز آن هم به صورت دستی فعال شده‌اند: “تصمیم نهایی بر این شد تا همکاران ما تک به تک به همه جایگاه‌ها اعزام شوند و جایگاه‌ها را به‌صورت دستی عملیاتی کنند تا مردم برای دریافت سوخت دچار چالش نشوند و بتوانند سهمیه بنزین را که به‌صورت آزاد است، استفاده کنند تا زمانی که سامانه کارت هوشمند سوخت فعال شود. “

در حال حاضر به گفته جلیل سالاری، معاون وزیر نفت، فقط ۲۲۰ جایگاه به سامانه هوشمند سوخت به شکل سهمیه‌ای وصل شده‌اند.

چه اتفاقی افتاد؟

عصر سه‌شنبه چهارم آبان ماه، به دنبال از کار افتادن پمپ‌بنزین‌ها وتشکیل صف‌های طولانی ماشین در شهرهای مختلف ایران، مقام‌های ایران تایید کردند که حمله سایبری صورت گرفته است.

یک گروه هکری به نام “گنجشک درنده” در ایمیلی به بی‌بی‌سی فارسی و چند رسانه دیگر مدعی شده که این حمله و حمله تیر ماه به سامانه راه‌آهن کار آن‌ها بوده است؛ ادعایی که بی‌بی‌سی فارسی نمی‌تواند آن را تایید کند.

خبرگزاری‌های ایران اشاره‌ای به این موضوع نکرده‌اند اما همزمان با حمله سایبری؛ شهروندان تصاویری را ثبت کرده‌اند که نشان می‌دهد در بعضی از بیلبوردهای شهری این جمله دیده شده است: “خامنه‌ای بنزین ما کو؟ “و “برای بنزین مجانی به جماران مراجعه کنید “

در برخی از جایگاه‌های سوخت هم عبارت “حمله سایبری” دیده شده است.

این حوادث تقریبا همزمان است با دومین سالگرد سرکوب اعتراض‌ها به افزایش ناگهانی قیمت بنزین در ایران.

تصویر یکی از شهروندان از تابلوی شهری در اصفهان

منبع تصویر، UGC

توضیح تصویر، تصویر یکی از شهروندان از تابلوی شهری در اصفهان

چقدر گسترده بود؟

ابوالحسن فیروزآبادی، دبیر شورای عالی فضای مجازی ایران، سه شنبه شب در مصاحبه‌ای با تلویزیون ایران گفته است: این حملات آنچنان گسترده بوده که همه ۴۳۰۰ پمپ بنزین و جایگاه سوخت در کشور دچار اختلال شدند.

او گفته گزارش نهایی حمله سایبری تا ۱۰ روز آینده اعلام می‌شود اما همچنان احتمال داده “این حمله نیز همانند حمله سایبری به سیستم‌های راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران از طریق خارج از کشور انجام شده باشد. “

به گفته آقای فیروزآبادی این حمله “مشکلات زیادی ” به وجود آورده هرچند اکنون “مهار شده است “.

روی تابلو نوشته بود "تاخیر زیاد به دلیل حملایت سایبری. اطلاعات بیشتر ۶۳۴۱۱" که تلفن دفتر رهبر ایران است

منبع تصویر، UGC

توضیح تصویر، هجدهم تیرماه امسال روی تابلوی ایستگاه راه آهن نوشته شده بود “تاخیر زیاد به دلیل حملایت سایبری. اطلاعات بیشتر ۶۳۴۱۱” که تلفن دفتر رهبر ایران است

آیا اولین بار است؟

در ایران بارها سیستم‌های یارانه‌ای مختلف هدف حملات گسترده سایبری قرار گرفته است، اما حمله سایبری که دربرگیری آن تا این اندازه برای شهروندان گسترده و قابل مشاهده باشد، کمتر گزارش شده است.

مسعود رضایی، مدیر سامانه هوشمند شرکت ملی پخش فرآورده‌های نفتی ایران تایید کرده که تا کنون سه تا چهار بار دیگر این سیستم هدف حمله سایبری قرار گرفته اما چون ساعات حمله بامداد بوده، آنها توانسته‌اند تا صبح مشکل را حل کنند. اما به گفته ” این دفعه اختلال در نظام توزیع سوخت ظهر اتفاق افتاد و این مشکلاتی را به وجود آورد. “

تابستان امسال در روز جمعه ۱۸ تیرماه گزارش شد شبکه راه‌آهن ایران مختل شده اما راه‌آهن چنین اختلالی را تکذیب کرد و گفت تاخیری در حرکت قطارها روی نداده است. آن زمان هکرها در اتفاقی مشابه دیروز شماره تلفن دفتر رهبر ایران را روی صفحه نمایش ایستگاه‌های قطار گذاشته بودند.

آن زمان محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات ایران، درباره “تحرکات جدید مهاجمان سایبری”هشدار داد.

در حدود یک دهه گذشته مجموعه‌ای انفجار، “سرقت”، حمله سایبری به سامانه‌های نهاد مختلف از جمله یکی از مهم‌ترین آنها استاکس‌نت و همچنین ترور و حملات سایبری و فیزیکی به تاسیاست مختلف در ایران اتفاق افتاده که بسیاری از آنها به برنامه موشکی و هسته‌ای ایران مربوط بوده است.

چه کسی مقصر است؟

هنوز گزارش واقعه منتشر نشده اما در ساعات اولیه دبیر شورای عالی فضای مجازی، پدافند غیرعامل و افتا را مسئول حفاظت شبکه امنیتی نفت در برابر نفوذ و آسیب معرفی کرده است.

ابوالحسن فیروزآبادی به تلویزیون گفته پدافند غیرعامل دو دوره رزمایش [سایبری] در شرکت‌های تابع وزارت نفت انجام داده و نقاط ضعف سیستم را مشخص کرده بوده که برطرف شود.

مرکز مدیریت راهبـردی افتا، نهادی است زیر نظر وزارت ارتباطات ایران که مسئول صدور پروانه فعالیت خدمات امنیت سایبری به وزارتخانه‌های مختلف ایران است.

پدافند غیرعامل چیست؟

هدف از تاسیس سازمان پدافند غیر عامل کاهش آسیب‌های جنگ احتمالی و همچنین جنگ‌های الکترونیک یا خرابکاری در تاسیسات غیر نظامی حساس و در حال آن فرمانده آن غلامرضا جلالی است.

تشکیل پدافند غیر عامل از سال ۱۳۸۲ آغاز شد و تشکیل این سازمان عملا به معنای ایجاد زیرساخت‌ها برای آمادگی با جنگ‌های احتمالی در بخش غیر نظامی بود.

مبارزه با جنگ سایبری یکی از اهداف سازمان پدافند غیر عامل اعلام شده است. این نهاد که در تمام وزارتخانه‌ها و نهادهای مهم نمایندگی دارد، نتوانسته از تمام حملات سایبری به تاسیسات مهم ایران جلوگیری کند و در ده سال گذشته بارها هدف حملات گسترده و مخرب بوده است.