دادگاهی در آلمان یک افسر سابق سازمان اطلاعات سوریه را به جرم مشارکت در جنایت علیه بشریت به چهار سال و نیم حبس محکوم کرده است.

دادستان پرونده در جریان محاکمه در دادگاه کوبلنز استدلال کرده بود که ایاد الغریب، ۴۴ ساله، در دستگیری تظاهرکنندگان در سال ۲۰۱۱ که منجر به شکنجه و قتل آنان شد دست داشته است. دادگاه این استدلال را پذیرفت.

این اولین محاکمه در مورد جنایاتی است که رژیم بشار اسد، رئیس جمهوری سوریه، علیه مردم این کشور مرتکب شده است.

پرونده یک شهروند دیگر سوریه به نام انور الرسلان، ۵۸ ساله، در همین دادگاه در دست بررسی است.

این دو نفر به خاطر ادامه جنگ در سوریه از آن کشور گریخته و به آلمان پناهنده شده بودند اما در سال ۲۰۱۹، براساس شکایت شاکیان، هر دو دستگیر و زندانی شدند.

دادستانی آلمان برای طرح این پرونده به اصل “صلاحیت جهانی” محاکم برای رسیدگی به جرایم جدی استناد کرد.

وکلای مدافع متهم در جریان دادگاه استدلال کردند که موکل آنان از ترس مجازات در صورت عدم اطاعت از دستور مجبور به ارتکاب این جرایم شده بود. این استدلال مورد قبول قرار نگرفت.

در سرکوب اعتراضات مسالمت آمیز سوریه علیه رژیم بشار اسد و برای کسب دموکراسی در سال ۲۰۱۱ سازمانی که این دو نفر در آن کار می کردند نقش موثری داشت.

برای بسیاری از مردم سوریه این محاکمه، که در آوریل ۲۰۲۰ آغاز شده بود، دستاوردی نادر در اجرای عدالت و دادخواهی جامعه ای بود که شاهد جنایات بی شماری بوده است.

انور البونی، حقوقدان سوری که به آلمان پناهنده شده، در مورد این رای گفت که “برگزاری این دادگاه نخستین گام به سوی اجرای عدالت و گامی است که مردم سوریه آن را احساس کرده اند.”

آقای البونی گفته است که خود او توسط انور الرسلان در دمشق، پایتخت سوریه دستگیر شده بود و بعدها با مشاهده او در فروشگاهی در برلین واقعا شوکه شد. این حقوقدان سوری در تکمیل پرونده علیه متهمان به دادستانی آلمان کمک کرده است.

تظاهرات
گروهی از فعالان مخالف بشار اسد با تصاویری از شماری از قربانیان سیاسی نظام در برابر دادگاه اجتماع کرده بودند

وی گفت: “اگرچه این دادگاه فقط به پرونده دو متهم رسیدگی می کند اما … در نهایت، ماشین جهنمی شکنجه و قتل [رژیم بشار اسد] را هدف قرار داده است.”

اتهام متهمان چیست؟

دادستان پرونده در دادخواست خود گفته که این ماموران اطلاعاتی سوریه “مهره هایی” در موتوری بودند که دستگاه عظیم شکنجه و قتل بشار اسد را به کار می اندازد.

ایاد الغریب به دستگیری و انتقال حداقل ۳۰ تن از معترضان ضد رژیم به یک زندان بدنام در دمشق در سال ۲۰۱۱ متهم است. این زندان به شکنجه زندانیان مشهور است. در آن زمان، او از کارکنان اداره کل اطلاعات سوریه بود که قوی ترین سازمان اطلاعاتی غیرنظامی رژیم آن کشور محسوب می شود.

وکلای مدافع این متهم بر آمادگی او برای همکاری با پلیس آلمان و کمک به تکمیل مدارک علیه انور الرسلان تاکید نهاده و از دادگاه خواسته بودند که در صدور حکم این موارد را در نظر بگیرد.

ایاد الغریب گفته است که به منظور کمک به مخالفان رژیم بشار اسد، از رژیم جدا شد و در سال ۲۰۱۳ از سوریه گریخت. او افزوده است که توانست در سال ۲۰۱۸ وارد آلمان شود.

انور الرسلان، متهم دیگر سوری، به ارتباط با شکنجه دست کم ۴۰۰۰ هزار نفر بین سال های ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۲ متهم است. دیگر اتهامات او ارتباط با قتل ۵۸ نفر و تجاوز جنسی به بازداشت شدگان است.

وی متهم است که از ماموران ارشد زندان الخطیب در دمشق بوده که در سوریه به “جهنم روی زمین” شهرت یافته است. در صورت اثبات اتهامات، او به حبس ابد محکوم خواهد شد.

البونی
انور البونی، حقوقدان مدافع حقوق بشر، رای دادگاه را گامی برای اجرای عدالت دانسته است

در دادگاه چه چیزهایی آشکار شد؟

ساعت ها شهادت شاهدان، سازوکار عملکرد تشکیلات بی‌رحمانه رژیم سوریه را آشکار کرد. به گفته رادیو دویچه وله، دادستان ها گفتند که رژیم سوریه کشتار و شکنجه مخالفان را “در مقیاس صنعتی” به اجرا گذاشته است.

شهود در دادگاه گفتند که به محض ورود به زندان در دمشق، مورد ضرب و شتم قرار می گرفتند. بعضی از آنها از تجاوز جنسی خبر دادند و بسیاری هم گفتند که آنان را ساعت ها از سقف آویزان می کردند، شکنجه گران ناخن های آنان را می کشیدند، شوک الکتریکی می دادند و سرشان را داخل آب می کردند تا حالت خفگی به آنان دست بدهد.

این محاکمه از آن جهت اهمیت دارد که به قربانیان شکنجه رژیم سوریه فرصتی داده تا در یک محکمه قضایی صدای خود را به گوش جهانیان برسانند.

مارک سوموس، کارشناس حقوق بین الملل و حقوق تطبیقی در پژوهشکده حقوقی ماکس پلانک به بی بی سی گفته است: “رای امروز دادگاه به عنوان تحولی مهم در کتاب های تاریخ ثبت خواهد شد.”

شواهد ارائه شده از جمله شامل هزاران تصویری بود که افسر سابق ارتش سوریه، که به سزار معروف شده، آنها را از سوریه خارج کرد و در اختیار جامعه بین المللی قرار داد. آقای سوموس گفته است که “عکس های سزار و سایر شواهد شکنجه های وحشتناک دولت سوریه در مقیاس جمعی در این دادگاه ارائه شده و مورد بحث قضایی قرار گرفته و در پرونده های دیگر مورد استفاده قرار خواهد گرفت.”

دولت آقای اسد بارها اتهام شکنجه و سر به نیست کردن صدها هزار تن از مخالفان و معترضان سوری را تکذیب کرده است.

علاوه بر این دو نفر، مراجع قضایی آلمان در حال تحقیق در مورد دهها مقام سابق سوری هستند که به دست داشتن در جنایات رژیم مظنون هستند.

سوریه
در بعضی نقاط سوریه زندگی تقریبا به روال عادی بازگشته است

دلیل جنگ داخلی سوریه چه بود؟

مدتها قبل از شروع جنگ داخلی سوریه، بشار اسد و پدرش حافظ اسد که پیش از او رئیس جمهوری سوریه بود به حبس، شکنجه و قتل مخالفان، فساد گسترده و سرکوب منتقدان و معترضان معروف شده بودند.

با آغاز قیام موسوم به بهار عربی در سال ۲۰۱۱، بسیاری از مردم سوریه در صدد تغییر وضعیت و کسب دموکراسی برآمدند.

در این اعتراضات، هزاران نفر در خیابان ها دست به تظاهرات زدند و چندین تن از افسران عالیرتبه ارتش نیز به معترضان پیوستند.

دولت بشار اسد با استفاده از حداکثر قدرت در صدد مقابله با راهپیمایی مردم برآمد و دستور شلیک به تظاهرکنندگان و بازداشت آنان را صادر کرد.

گروهی از نظامیان به منظور حمایت از معترضان از ارتش خارج شدند و درگیری بین معترضین و نیروهای دولتی به جنگ مسلحانه تبدیل شد.

با ادامه جنگ و ناآرامی، شبه نظامیان اسلامگرای و گروه های جهادی از جمله گروه موسوم به دولت اسلامی (داعش) وارد صحنه شدند و این موضوع جنگ داخلی را پیچیده تر کرد.

بر اساس گزارش دیده بان حقوق بشر سوریه مستقر در بریتانیا، طی یک دهه گذشته بیش از ۳۸۷۰۰۰ تن از مردم سوریه در جریان جنگ کشته شده اند. علاوه بر این، ۸۸۰۰۰ غیرنظامی نیز در زندان های دولتی زیر شکنجه جان داده اند.

در حال حاضر، رژیم بشار اسد بر شهرهای بزرگ سوریه مسلط شده اما گروه های مخالف مسلح مخالف نظام بخش های مختلف این کشور را همچنان در اختیار دارند.

محکومیت یک عراقی برای عضوگیری برای داعش

در تحولی دیگر در آلمان، در روز چهارشنبه یک مرد عراقی در ارتباط با اتهام عضوگیری برای گروه داعش در این کشور به ده سال و نیم حبس محکوم شد.

احمد عبدالعزیز عبدالله عبدالله، ۳۷، در دادگاه شهر سل در شمال آلمان به اتهام حمایت و عضویت در یک گروه تروریستی محاکمه و مجرم شناخته شد.

وی که بیشتر به ابو ولاء معروف است، امام جماعت مسجدی در شهر هیلدزهام در نزدیکی سل بود. این مسجد بعدا تعطیل شد.

دادستانی پرونده گفت که این شخص سه متهم دیگر را که در آن زمان نوجوان بودند برای جنگ در کنار داعش به عراق و سوریه فرستاده بود.