چهار کشور کانادا، سوئد، اوکراین و بریتانیا اعلام کردند که به ایران گفته‌اند تا روز ۱۵ دی‌ماه فرصت دارد به سوالات مربوط به سرنگونی هواپیمای اوکراینی پاسخ دهد، وگرنه این گروه سایر اقدامات را مدنظر قرار خواهد داد.

این کشورها که شماری از اتباع آن‌ها در این هواپیما جان باخته‌اند، روز پنجشنبه ۲۵ آذر در اطلاعیه‌ای تصریح کردند که صبر آن‌ها به‌دلیل امتناع تهران از پاسخ به تقاضاهایشان برای توضیح در مورد سرنگونی هواپیمای اوکراینی به سر آمده است.

این گروه هشدار داده است اگر ایران تا ۱۵ دی‌ماه به سوالات آن‌ها پاسخ ندهد «به طور جدی سایر اقدامات را برای حل این مسئله در چارچوب مقررات بین‌المللی دنبال خواهند کرد». آن‌ها توضیح بیشتری در این زمینه نداده‌اند.

پرواز پی‌اس ۷۵۲ هواپیمایی اوکراین بامداد ۱۸ دی ۱۳۹۸ به‌ فاصله کوتاهی پس از پرواز از فرودگاه بین‌المللی تهران با شلیک دو موشک پدافند سپاه پاسداران سرنگون شد و تمامی ۱۷۶ سرنشین آن از جمله ۱۶۴ ایرانی جان باختند.

جمهوری اسلامی ایران پس از چند روز پنهان‌کاری و اظهارات متناقض، سرانجام اذعان کرد که پدافند ضدهوایی سپاه به این هواپیمای مسافربری شلیک کرده، اما دلیل شلیک «خطای انسانی» است.

اوکراین، کانادا و برخی ناظران می‌گویند این ادعا را قبول ندارند و حکومت ایران در حال لاپوشانی دلایل اصلی این ماجرا است.

غلامعلی رشید؛ متهم گمشده پرونده شلیک به هواپیمای اوکراینی

ایران اوایل آذرماه دادگاهی برای رسیدگی به اتهامات ۱۰ نفر از افرادی که می‌گوید در ماجرای سرنگونی هواپیمای اوکراینی مقصر هستند برگزار کرد. خانواده‌های قربانیان این هواپیما در ایران و کانادا علیه «پنهانکاری» جمهوری اسلامی و دادگاه یاد شده تجمع‌های اعتراضی برگزار کرده‌اند.

این دادگاه در حالی تشکیل شده که دادسرای نظامی تهران ۶۰۰ روز پس از سرنگونی هواپیما، ابلاغیه‌ای در اختیار خانواده‌های شاکی در ایران قرار داد که بر اساس آن، برای شورای عالی امنیت ملی، سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، شبکه‌ یکپارچه‌ پدافند، سیستم پدافند غیرعامل، نیروی هوافضای سپاه و سازمان هواپیمایی کشوری «قرار منع تعقیب» صادر شده است.

خانواده‌های قربانیان با «عمدی» دانستن سرنگونی این هواپیما، تاکید دارند که از رهبر جمهوری اسلامی گرفته تا برخی فرماندهان سپاه از جمله امیرعلی حاجی زاده، فرمانده نیروی هوا فضای سپاه، حسین سلامی، فرمانده کل سپاه، محمدحسین باقری، رئیس ستاد کل نیروهای مسلح، و علی شمخانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، مسئول سرنگونی هواپیمای پرواز ۷۵۲ و سپر انسانی قرار دادن فرزندانشان هستند.

انجمن خانواده‌های جان‌باختگان هواپیمای اوکراینی نیز در گزارشی به شواهد بحث‌برانگیزی چون «عامدانه باز گذاشتن فضای هوایی کشور در شرایط خطیر جنگی»، «تغییر مسیر پروازهای دیگر»، «انهدام کامل وسایل الکترونیکی مسافران» و «تاخیر مشکوک ۵۷ دقیقه‌ای در پرواز و تخلیه برخی از مسافران» به عنوان دلایل خود در عمدی بودن سرنگونی این هواپیما اشاره کرده و خواستار معرفی شدن کلیت سپاه پاسداران به عنوان سازمانی تروریستی شده‌اند.

در حالی که فرمانده نیروی هوافضای سپاه ۲۱ دی ۹۹ مدعی شد که «به خاطر تصمیم‌گیری عجولانه یک فرد، شاهد این حادثه بودیم»، اولکسی دانیلوف، دبیر شورای دفاع و امنیت ملی اوکراین، گفته است سپاه پاسداران «عمدا» به هواپیمای مسافربری شلیک و آن را ساقط کرد تا از «افزایش تنش منطقه‌ای بین ایران و آمریکا جلوگیری کند».

جاستین ترودو، نخست‌وزیر کانادا، نیز تصویرسازی رسمی حکومت ایران از چگونگی سرنگونی هواپیما را «ریاکارانه، گمراه‌کننده و سطحی» خوانده است.