نیم قرن رقابت اقتصادی: پیشتازی ترکیه و عربستان؛ تعقیب و گریز ایران و اسرائیل

رقابت اقتصادی چهار قدرت سیاسی منطقه یعنی ایران، عربستان، ترکیه و اسرائیل طی نزدیک به نیم قرن گذشته با تمام افت و خیزهای رخ داده به کام ترکیه، عربستان و اسرائیل و به زیان ایران تمام شده است.

در سال ۱۹۶۸ تولید ناخالص داخلی ترکیه ۱۷.۵ میلیارد دلار بود. در همان سال تولید ناخالص داخلی ایران بیش از دو برابر عربستان سعودی بود. ۸.۶ میلیارد دلار در مقابل تنها ۴.۱۸ میلیارد دلار. در آن سال حتی تولید ناخالص داخلی اسرائیل نیز بالاتر از عربستان یعنی ۴.۶ میلیارد دلار بود.

بدین ترتیب نزدیک به ۵۰ سال پیش از نظر شاخص تولید ناخالص داخلی به نرخ جاری اقتصادی ترکیه جایگاه نخست را در اختیار داشت و ایران، اسرائیل و عربستان هم در رتبه‌های بعدی قرار داشتند.

تولید ناخالص داخلی شامل مجموع ارزش کالاها و خدمات نهایی است که طی یکسال در یک کشور تولید می‌شود.

حال پس از ۴۹ سال و با وجود پشت سرگذاشتن افت و خیزهای فراوان از بروز شوک‌های نفتی گرفته تا شوک‌های تورمی و افت ارزش برابری ارزهای ملی در برابر دلار آمریکا، ترکیه از سال ۱۹۹۵ به این سو جایگاه نخست خود را باز پس گرفته و عربستان سعودی نیز از سال ۱۹۹۱ به بعد با پشت سرگذاشتن ایران به دومین قدرت اقتصادی منطقه بدل شده است.

ترکیه و عربستان در حال حاضر جزء ۲۰ قدرت برتر اقتصادی جهان محسوب می‌شوند.

در این میان اسرائیل در قالب روندی صعودی که در مقایسه با سه قدرت دیگر از کمترین افت و خیز برخوردار بوده، در حال نزدیک شدن به ایران است.

اما با افزودن عامل جمعیت به روند رقابت اقتصادی چهار قدرت سیاسی منطقه، شرایط کاملا تغییر می‌کند. در سال ۱۹۶۸ تولید ناخالص داخلی سرانه اسرائیل بیش از یکهزار و ۶۰۰ دلار بود. این رقم برای عربستان سعودی ۷۷۷ دلار و برای ترکیه ۵۲۶ دلار بود. از این نظر ایران با برخورداری از تولید ناخالص داخلی سرانه ۳۱۹ دلاری در جایگاه چهارم قرار داشت.

در سال ۲۰۱۷ که جمعیت ایران به ۸۱ میلیون نفر بالغ شده، تولید ناخالص جاری سرانه کشور به ۵ هزار و ۴۰۰ دلار رسیده که پایین‌ترین سطح در مقایسه با ترکیه، عربستان و اسرائیل بوده است. ترکیه با وجود جمعیت ۸۰ میلیون نفری ولی به لطف سطح بالاتر تولید ناخالص داخلی، سرانه‌ای بالاتر از ایران را دارا بوده است. عربستان سعودی هم با جمعیت ۳۳ میلیون نفری توانسته از نظر سرانه تولید ناخالص داخلی مقام دوم را دارا شده است.

اما اسرائیل به لطف جمعیت ۸.۷ میلیون نفری دارای بالاترین سطح سرانه تولید ناخالص داخلی به میزان ۴۰ هزار و ۲۷۰ دلاری بوده است.

You may also like...