حسین امیرعبداللهیان، وزیر خارجه ایران در پایان سفرش به نیویورک، برای شرکت در مجمع عمومی سازمان ملل متحد، به خبرنگاران گفته که ایران “بر مبنای رفتار عملی آمریکایی‌ها قضاوت” خواهد کرد و “پیام‌های متعارض آمریکایی‌ها که از کانال‌های رسانه‌ای و دیپلماتیک به ما منتقل می‌شود، ملاک تصمیم گیری نهایی ما نخواهد بود”.

آقای عبداللهیان در پایان سفر ۵ روزه‌اش به مقر سازمان ملل متحد گفت در دیدارهایش با آقای گوترش دبیرکل سازمان ملل و با وزرای خارجه فرانسه، آلمان و انگلیس و نماینده عالی سیاست خارجی اتحادیه اروپا درباره “بحث چگونگی بازگشت ایران به برجام و مذاکرات وین” گفتگو کرده است.

دو روز پیش و پس از درخواست‌های متعدد کشورهای ۴+۱ از ایران برای بازگشت به میز مذاکرات و ادامه مذاکرات در وین، آقای عبداللهیان گفت که “فعلا” بین ایران و اعضای باقی‌مانده برجام مذاکره‌ای رخ نخواهد داد، اما همزمان افزود که تهران “در اولین فرصت” به پای میز مذاکره بازخواهد گشت.

مذاکرات احیای برجام که از زمان به قدرت رسیدن جو بایدن در آمریکا، به میزبانی اتحادیه اروپا آغاز شد، از زمان پیروزی ابراهیم رئیسی در انتخابات متوقف شده است.

ایران از سوی آمریکا و باقی طرف‌های مذاکره‌کننده تحت فشار است که هرچه سریعتر این مذاکرات را از سربگیرد.

در پایان کار دولت حسن روحانی، مذاکره کنندگان دولت پیشین بر سر یک متن برای طراحی یک توافق جدید به توافق رسیدند. اما وقتی عباس عراقچی به عنوان مسئول مذاکرات با این متن به تهران بازگشت، نتوانست مقام‌های عالی‌رتبه حکومت را راضی کند که آن را بپذیرند.

در آن زمان آقای روحانی گفت که اگر اراده جدی برای پایان تحریم‌ها وجود داشته باشد، “به عراقچی اختیارات بدهید، تحریم‌ها یک روزه لغو خواهد شد.”

اما این درخواست رئیس‌جمهور وقت ایران به نتیجه نرسید و روشن نشد که دقیقا آن متن چه ایرادهایی از طرف ایران داشته که امضا نشده است.

حالا آقای امیرعبداللهیان می‌گوید که دولت جدید از رفتار اروپا و آمریکا در جریان مذاکرات راضی نیست.

او گفت که اروپا به طور کلی به تعهداتش در برجام عمل نکرده است و آمریکا نیز رفتارهایی دوگانه در ارتباط با جمهوری اسلامی ایران در پیش گرفته است.

جو بایدن رئیس‌جمهوری آمریکا در جریان مبارزات انتخاباتی وعده داد که در صورت پیروزی در انتخابات به برجام باز می‌گردد.

اما بعد از اینکه او به کاخ سفید راه یافت، روند بازگشت واشنگتن به برجام به یک مساله پیچیده تبدیل شد که علاوه بر جنبه مناقشات سیاسی و دیپلماتیک با پرسش‌های جدی در ارتباط با مسایل فنی برنامه هسته‌ای ایران نیز گره خورده بود.

بعد از خروج آمریکا از برجام در سال ۲۰۱۸، ایران گام به گام از اجرای تعهداتش در برجام خودداری کرد و این موضوع موجب شد که ابعاد فنی برنامه هسته‌ای ایران به مرور تغییر کند. به عنوان مثال در حال حاضر، سانتریفیوژهای پیشرفته‌ای که در برجام ممنوع بودند در ایران مشغول به کار هستند و سطح غنی‌سازی اورانیوم در ایران نیز به ۶۰٪ افزایش یافته که فراتر از سطح تعیین شده در برجام است.

ضمن اینکه در دو سال پایانی حکومت دونالد ترامپ، تحریم‌های بیشتری نیز علیه ایران وضع شدند که روشن نیست کدام بخش از این تحریم‌ها درصورت احیای برجام لغو خواهد شد.