تصمیم اخیر ژاپن مبنی بر تخلیه بیش از نیم میلیون تن آب آلوده نیروگاه هسته‌ای فوکوشیما دایچی در اقیانوس آرام طی دوره‌ای سی‌ساله، با اعتراض شدید چین و سایر کشورهای همسایه روبرو شده است.

این طرح که اجرای آن از حدود دو سال دیگر آغاز خواهد شد بعد از سال‌ها بحث و گفت‌و‌گو روز ۱۳ آوریل به تایید نهایی رسید.

از ۱۱ مارس ۲۰۱۱ که زلزله و سونامی شدید این نیروگاه هسته‌ای را از کار انداخت، بحث بر سر اینکه چه کاری باید با آن انجام داد شکل گرفت. به دنبال این حادثه سیستم خنک‌کننده سه رآکتور از مجموع ۶ رآکتور نیروگاه فوکوشیما از کار افتاد و این مسأله باعث گرم شدن بیش از حد سوخت هسته‌ای و ذوب شدن بخشی از سازه‌های این نیروگاه شد.

خنک کردن این رآکتورها برای شرکت نیروی برق توکیو (تپکو)، مالک نیروگاه فوکوشیما خرج زیادی برداشته و به نظر می‌رسد این طرح جدید به صرفه‌جویی در هزینه‌ها کمک کند.

از زمان فاجعه ۲۰۱۱، مقادیر بسیار زیادی آب برای خنک کردن سوخت هسته‌ای ذوب شده در رآکتورهای آسیب‌دیده مصرف شده و آب‌های زیرزمینی به رآکتورها نشت کرده‌اند.

تپکو می‌‌گوید تا پاییز ۲۰۲۲ نزدیک به هزار مخزن ذخیره‌سازی آب از فاضلاب نیروگاه پر خواهد شد و فضایی برای ساخت مخازن بیشتر وجود ندارد.

دلیل جنجالی بودن این طرح چیست؟

تپکو اطمینان داده غلظت تریتیوم ( یکی از محصولات جانبی رآکتورهای هسته‌ای) و سایر عناصر رادیواکتیو موجود در آب تصفیه شده را به میزانی کمتر از آنچه در آب آشامیدنی وجود دارد، خواهد رساند.

با این حال چین، کره‌ جنوبی و تایوان، همین‌طور صنعت شیلات ژاپن و مردم محلی به شدت با این طرح مخالف هستند و می‌گویند فاضلاب آلوده به تریتیوم ممکن است حیات دریایی، محیط زیست و سلامت انسان‌ها را به خطر بیندازد.

واکنش پکن چه بوده است؟

ژائو لیجیان، سخنگوی وزارت خارجه چین برای بیان نگرانی‌ها در رابطه با طرح فوکوشیما از یک نقاشی ژاپنی استفاده کرد
ژائو لیجیان، سخنگوی وزارت خارجه چین برای بیان نگرانی‌ها در رابطه با طرح فوکوشیما از یک نقاشی ژاپنی استفاده کرد

از روز ۱۳ آوریل که تصویب این طرح اعلام شده، وزارت خارجه چین تقریبا در تمامی نشست‌های خبری با قدرت از این طرح انتقاد کرده و آن را “به شدت غیرمسئولانه” دانسته است.

این وزارتخانه تضمین‌‌های ژاپن در رابطه با ایمنی این طرح را نپذیرفته و می‌گوید تا کنون سابقه نداشته چنین حجم زیادی از آب از نیروگاه فوکوشیما تخلیه شود.

پکن از این که ژاپن در مورد این طرح به طور کامل با کشورهای همسایه مشورت نکرده، عصبانی است و با اشاره به عدم شفافیت تپکو در گذشته و در رابطه با نشت آب آلوده نیروگاه فوکوشیما به دریا، از این که توکیو به این شرکت اجازه اجرای این طرح را داده، ابراز نگرانی کرده است. چین علاوه بر این بارها نسبت به حمایت آشکار آمریکا از این طرح انتقاد کرده است.

روز ۱۴ آوریل بعد از این که آنتونی بلینکن، وزیر امور خارجه آمریکا از ژاپن به خاطر تلاش‌های شفافش “قدردانی” کرد، ژائو لیجیان، سخنگوی وزارت خارجه چین از واشنگتن خواست دست از اتخاذ “استاندارد دوگانه” بردارد.

ژائو گفت: “اقیانوس‌ها سطل زباله ژاپن نیستند؛ اقیانوس آرام هم راه فاضلاب ژاپن نیست. ژاپن نباید انتظار داشته باشد که دنیا هزینه تصفیه آب آلوده‌اش را بپردازد.”

چین روز ۱۵ آوریل هیدئو تارومی، سفیر ژاپن را فراخواند و از این کشور خواست از تصمیم خود عقب‌نشینی کند.

راه‌ پیشنهادی چیست؟

چین می‌گوید برای ارزیابی و نظارت بر طرح فوکوشیمای ژاپن در یک کارگروه فنی با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی همکاری خواهد کرد.

وزارت خارجه چین در بیانه‌ای که روز ۱۳ آوریل منتشر کرد از ژاپن خواست “تا زمانی که با همه طرف‌های ذی‌نفع و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی به طور کامل مشورت نکرده و با آن‌ها به توافق نرسیده است،‌ از تخلیه غیرمسئولانه آب آلوده به اقیانوس خودداری کند. “

در این بیانیه آمده چین “حق خود برای واکنش‌های بیشتر را محفوظ نگه می‌دارد” هر چند هنوز آشکارا به هیچ اقدام تلافی‌جویانه‌ای اشاره نکرده است.

رسانه‌های چینی چه می‌گویند؟

رسانه‌های دولتی چین طرح ژاپن را مورد انتقاد قرار داده و تپکو را به ناکارآمدی و عدم شفافیت در رسیدگی به این مسأله متهم کرده‌اند.

خبرگزاری رسمی شینهوا روز ۱۳ آوریل نوشت: “ژاپن در مورد این مسأله مهم به طور کامل با کشورهای همسایه و جامعه جهانی مشورت نکرده است؛ مساله‌ای که به منافع مردم خودش، مردم کشورهای همسایه و سلامت و ایمنی عمومی جهان مربوط می‌شود.”

روزنامه پیپل دیلی متعلق به حزب کمونیست چین هم روز ۱۸ آوریل با تاکید بر این که ژاپن ” اجازه دنبال کردن این تصمیم غیرمسئولانه را نخواهد یافت”، نوشت:‌ ” ظاهرا دولت ژاپن اصلا وجدان ندارد چون چنین تصمیم نسجیده‌ای را به نوع بشر تحمیل کرده است. “

چاینا دیلی، روزنامه انگلیسی زبان دولتی چین که مخاطبان بین‌المللی را هدف قرار می‌دهد این سوال را مطرح کرده که چرا ژاپن از این آب تصفیه شده به عنوان آب آشامیدنی یا برای آبیاری محصولات کشاورزی استفاده نکرده است.

در سرمقاله روز ۲۱ آوریل این روزنامه آمده: “قصد ژاپن برای تخلیه آب نیروگاه به اقیانوس، از بی‌خطر نبودن این اقدام حکایت دارد … این تصمیم دولت ژاپن اخلاقی و مسئولانه نیست و این کشور ایمن‌ترین راه را برای خلاص شدن از این آب‌ها انتخاب نکرد است. ژاپن صرفا ارزان‌ترین راه را برگزیده است.”

مطبوعات چینی علاوه بر این آمریکا، دولت‌های غربی و رسانه‌های آن‌ها را به دلیل حمایت آشکار از طرح ژاپن به داشتن “استاندارد‌های دوگانه” متهم کرده‌اند.

خبرگزاری شینهوا روز ۱۶ آوریل در گزارش خود که به زبان انگلیسی منتشر شد، گفت: “حمایت آمریکا از تصمیم ژاپن مبنی بر تخلیه فاضلاب هسته‌ای فوکوشیما در دریا اقدامی غیرمسئولانه و برخلاف تعهد این کشور به حفاظت از محیط‌زیست و حقوق بشر است.”

روزنامه ملی‌گرای گلوبال تایمز هم روز ۱۳ آوریل در سرمقاله خود “همدستی آمریکا و ژاپن در رابطه با فاضلاب نیروگاه هسته‌ای را نفرت‌انگیز” توصیف کرد و از چین خواست به کارکنان شیلات کمک کند از از ژاپن خسارت بگیرند.

نظر رسانه‌های ژاپنی در رابطه با نگرانی‌های داخلی و خارجی چیست؟

روزنامه‌های ژاپنی ظاهرا نگران بی‌اعتمادی گسترده مردم نسبت به این طرح چه در داخل و چه در خارج از کشور هستند.

روزنامه لیبرال ماینیچی شیمبون روز ۱۴ آوریل در سرمقاله خود نوشت: “فرونشاندن نگرانی‌های کشورهای همسایه از جمله چین و کره جنوبی کار آسانی نخواهد بود.”

با این حال روزنامه‌های محافظه‌کار یومیوری شیمبون و سانکی شیمبون با اشاره به این نکته که نیروگاه‌های هسته‌ای در کره جنوبی و چین هم آب آلوده به رادیواکتیو خود را در دریا تخلیه کرده‌اند، اطمینان دادند که سطح تریتیوم آب‌ تصفیه شده فوکوشیما برای سلامت انسان هیچ خطری به همراه ندارد.

روزنامه سانکی شیمبون روز ۱۷ آوریل در سرمقاله خود نوشت نگرانی‌های چین و کره جنوبی مبنی بر این که آب آلوده به تریتیوم برای سلامت و محیط‌زیست خطر دارد، “کاملا بی‌مورد” است. روز ۲۵ آوریل هم یومیوری شیمبون نگرانی‌های هر دوی این کشورها را “بیهوده” توصیف کرد.

سانکی شیمبون همچنین به این نکته اشاره کرد که آب نیروگاه فوکوشیما در ساحل شمال شرقی تخلیه می‌شود، نه در آب‌های اطراف چین و کره جنوبی. این روزنامه در ادامه نوشت: ” آمریکا و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی هر دو نسبت به این طرح نظر مثبت دارند.”

روز ۱۴ آوریل روزنامه لیبرال آساهی شیمبون در سرمقاله خود نوشت بی‌اعتمادی مردم ژاپن نسبت به تپکو ” از مخازن آبش عمیق‌تر است” و تاکید کرد که برای “تصمیم‌گیری در مورد موضوعی با این میزان اهمیت نباید مهلت مشخصی تعیین شود. “

روزنامه اقتصادی نیکی هم روز ۱۳ آوریل با اشاره به “مخالفت‌های شدید مردمی” نوشت توکیو پیش از هر چیز باید اطلاع‌رسانی به جوامع محلی در رابطه با این طرح را بهبود بخشد.

یومیوری شیمبون از دولت ژاپن خواست تبلیغات داخلی و خارجی را افزایش دهد تا لطمه بیشتری به اعتبار و آبرویش وارد نشود. این روزنامه نوشت:‌ “نه تنها تپکو و دولت ژاپن بلکه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، چین و کره جنوبی باید در این نظارت شرکت داشته باشند