چند روز تاخیر و چندین تن اورانیوم غنیشده کمتر؛ حکومت ایران روز یکشنبه پیشنهاد صلح آمریکا را رد کرد و در پاسخ، خواستههایی غیرجدی مطرح کرد. دونالد ترامپ روز دوشنبه پیشنهاد متقابل ایران را «تکهای آشغال» خواند و گفت آتشبس «فقط با دستگاه زنده نگه داشته شده؛ مثل وقتی دکتر وارد اتاق میشود و میگوید: آقا، عزیزتان فقط حدود یک درصد شانس زنده ماندن دارد.»
این وضعیت را میتوان بنبست توصیف کرد. ترامپ پیش از پاسخ ایران گفته بود: «اگر موافقت نکنند، بمباران آغاز میشود.» او همچنین گفته بود: «ممکن است دوباره به پروژه آزادی برگردیم»؛ اشارهای به عملیات آمریکا برای هدایت کشتیهای تجاری از تنگه هرمز «اگر اتفاقات لازم رخ ندهد». او افزود این بار «پروژه آزادی بهاضافه چیزهای دیگر» خواهد بود؛ اقداماتی که ممکن است برای حفاظت از نفتکشها ضروری باشد.
ایران هفته گذشته بارها آتشبس را نقض کرد؛ دو بار با موشک، پهپاد و قایقهای تندرو به ناوهای آمریکایی حمله کرد و همچنین بارها امارات متحده عربی، متحد آمریکا، را هدف قرار داد. آمریکا فقط به منابع شلیک پاسخ داد؛ آن هم با حملاتی که ترامپ آن را «فقط یک ضربه محبتآمیز» توصیف کرد.
اصرار ترامپ بر حفظ آتشبس در تمام این مدت، پیام اشتباهی فرستاد. حکومت ایران آشکارا تصور میکند میتواند بیشتر از رئیسجمهوری دوام بیاورد که دیگر تمایلی به ادامه جنگ ندارد. ترامپ روز دوشنبه اذعان کرد: «آنها فکر میکنند من از این ماجرا خسته میشوم یا حوصلهام سر میرود یا تحت فشار قرار میگیرم. اما هیچ فشاری وجود ندارد. ما به پیروزی کامل خواهیم رسید.»
اما مشکل اینجاست که او واقعا تحت فشار است و همه این را میدانند. وگرنه چرا اکنون درباره تعلیق مالیات بنزین صحبت میکند؟ ترامپ در ارزیابی برداشت حکومت ایران از خود درست میگوید، اما باید خلاف آن را ثابت کند.
دستاوردهای جنگ واقعی بودهاند؛ همانطور که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، یکشنبه در برنامه «۶۰ دقیقه» توضیح داد. موشکهای دوربرد ایران، توان تولید موشک، نیروی دریایی و پدافند هوایی آن، بههمراه متخصصان هستهای و مراکز مرتبط با تسلیحاتیسازی هستهای نابود شدهاند. حکومت ایران دچار شکاف شده، بخش زیادی از «ماشین پولسازی» خود را از دست داده و دیگر از مصونیت در برابر حمله مستقیم برخوردار نیست.
نتانیاهو گفت: «ما سد ترس را شکستیم.» و افزود حکومت ایران اکنون باید این مسئله را در محاسبات خود در نظر بگیرد.
با این حال، او درباره آنچه هنوز باقی مانده، صریح بود. نتانیاهو گفت: «کار تمام نشده است. هنوز مواد هستهای و اورانیوم غنیشدهای وجود دارد که باید از ایران خارج شود. هنوز سایتهای غنیسازیای وجود دارند که باید برچیده شوند… و هنوز موشکهای بالستیکی هستند که آنها میخواهند تولید کنند.»
نتانیاهو همچنین بار دیگر از طرح «کاهش کمک نظامی آمریکا به صفر» سخن گفت و یادآور شد که پیشتر وابستگی اسرائیل به کمک اقتصادی آمریکا را پایان داده بود. او گفت اسرائیل «سرزمینی کوچک اما استعدادی عظیم» دارد، «گنجینههای اطلاعاتی» و فناوری نظامی در اختیار میگذارد و «همه در اسرائیل طرفدار آمریکا هستند، چون ارزشهای آمریکا را درک میکنند.» این همان متحدی است که دموکراتها و برخی جریانهای راست در آمریکا بهطور فزایندهای خواهان فاصله گرفتن از آن شدهاند.
آیا توافقی میتواند مسائل باقیمانده درباره ایران را حل کند؟ تا اینجا پاسخ منفی است. پیشنهاد متقابل جمهوری اسلامی هرگونه برچیدن تاسیسات هستهای را رد کرد. این پیشنهاد خواهان لغو گسترده تحریمها پیش از ارائه تعهدات هستهای بود و تلاش داشت بخش بزرگی از اورانیوم غنیشده را حفظ کند و مدت توقف غنیسازی را نیز کوتاهتر سازد.
این حکومتی است که تصور میکند میتواند فشار اقتصادی ناشی از محاصره آمریکا را بیشتر از آنچه ترامپ توان تحمل افزایش قیمت نفت و محصولات پتروشیمی را دارد، تاب بیاورد. ترامپ باید رهبران تهران را متقاعد کند که او ــ و میزان فشاری که میتواند وارد کند ــ را دستکم گرفتهاند.
