در حالی که مذاکرات تهران و واشنگتن برای رسیدن به توافقی جدید بر سر برنامه هستهای جمهوری اسلامی وارد مرحلهای حساس شده است، رسانههای اسرائیلی از افزایش نگرانی محافل امنیتی و سیاسی اسرائیل درباره احتمال پایان جنگ و تثبیت دوباره حکومت ایران، خبر میدهند.
روزنامه اسرائیلی یدیعوت آحارونوت روز پنجشنبه ۲۱ مه (۳۱ اردیبهشت) به نقل از یک مقام امنیتی اسرائیل گزارش داد که تلآویو خود را برای «جنگی طولانیمدت» با جمهوری اسلامی آماده میکند و حتی در صورت توقف درگیریهای فعلی، انتظار دارد «دورههای متعدد نبرد» در سالهای آینده تکرار شود.
این مقام امنیتی اسرائیل که نامش فاش نشد، به یدیعوت آحارانوت گفت: «باید افکار عمومی را برای یک جنگ طولانی با ایران آماده کرد.» او تاکید کرد تا زمانی که ساختار جمهوری اسلامی پابرجا باشد، اسرائیل ناچار است «شاید هر سال یا حتی با فاصلههای کوتاهتر» درگیری نظامی تازهای با حکومت ایران آغاز کند تا مانع از تبدیل شدن تهدید موشکی و هستهای جمهوری اسلامی به خطری موجودیتی برای اسرائیل شود.
اظهارات این مقام اسرائیلی در شرایطی مطرح میشود که پس از جنگ اخیر که از ۹ اسفند آغاز و با آتشبس پس از ۳۸ روز، متوقف شد، اکنون تلاشهای دیپلماتیک برای مقابله با ازسرگیری جنگ شدت گرفته است؛ جنگی که پس از حملات هماهنگ اسرائیل و آمریکا به تاسیسات و مراکز نظامی جمهوری اسلامی و پاسخ موشکی و پهپادی تهران به کشورهای منطقه، بحرانی کمسابقه به وجود آورد.
در هفتههای اخیر، مقامهای اسرائیلی بارها درباره روند مذاکرات آمریکا و جمهوری اسلامی بهطور علنی ابراز بدبینی کردهاند. واینت مینویسد که بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، نگران است دولت دونالد ترامپ در نهایت به توافقی تن دهد که به باور اسرائیل، برنامه موشکی و زیرساختهای نظامی جمهوری اسلامی را دستنخورده باقی بگذارد.
بر اساس گزارشهای منتشرشده، نتانیاهو معتقد است توقف جنگ در شرایط فعلی به جمهوری اسلامی فرصت خواهد توان موشکی و نظامیاش را بازسازی کند؛ موضوعی که برخی گزارشهای اطلاعاتی غربی نیز آن را تایید میکنند. روزنامه فرانسوی لوموند در گزارشی نوشت که حکومت ایران بخش قابلتوجهی از زیرساختهای موشکی خود را پس از حملات اخیر بازسازی کرده و همچنان بخش بزرگی از زرادخانه موشکیاش حفظ شده است.
از سوی دیگر، اختلافها میان واشنگتن و تلآویو درباره نحوه برخورد با جمهوری اسلامی نیز آشکارتر شده است. وبسایت آمریکایی آکسیوس گزارش داد که ترامپ و نتانیاهو در تماسهای اخیرشان، درباره ادامه جنگ و امکان توافق با ایران اختلافنظر داشتند.
ترامپ در روزهای اخیر ضمن تهدید دوباره جمهوری اسلامی، هشدار داد که اگر پاسخ مطلوبی از تهران دریافت نکند، جنگ «خیلی سریع» میتواند از سر گرفته شود. با این حال، همزمان اعلام کرد که حاضر است چند روز دیگر به مذاکرات فرصت دهد.
در داخل اسرائیل نیز فضای امنیتی همچنان بهشدت ملتهب است. بسیاری از تحلیلگران اسرائیلی معتقدند جنگ اخیر نهتنها پرونده حکومت ایران را نبسته، بلکه آن را وارد مرحلهای فرسایشی و بلندمدت کرد که ممکن است به صورت حملات محدود، عملیات سایبری، ترورهای هدفمند و حملات هوایی دورهای ادامه یابد.
نگرانی اسرائیل تنها به برنامه هستهای تهران محدود نمیشود و برنامه موشکهای بالیستیک جمهوری اسلامی و شبکه گروههای نیابتی وابسته به تهران در لبنان، عراق، سوریه و یمن نیز از نگاه مقامهای اسرائیلی تهدیدی جدی محسوب میشود.
برخی مقامهای اسرائیلی نیز تاکید میکنند جنگ اخیر اگرچه خسارات سنگینی به زیرساختهای حکومت ایران وارد کرد، هنوز به هدف نهایی، یعنی تضعیف کامل حکومت جمهوری اسلامی یا فروپاشی ساختار نظام، منجر نشده است؛ نگاهی که تا حد زیادی توضیح میدهد چرا بخشی از جریان سیاسی و امنیتی اسرائیل از تداوم فشار نظامی بر جمهوری اسلامی حمایت میکند.
با این حال تحرکات دیپلماتیک در منطقه شدت گرفته است. پاکستان طی روزهای اخیر تلاش کرد میان تهران و واشنگتن نقش میانجی ایفا کند. در این راستا، محسن نقوی، وزیر کشور پاکستان، به تهران سفر کرد و گزارشها حاکی از آن است که عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، نیز قرار است مذاکراتی با مقامهای جمهوری اسلامی انجام دهد.
همزمان کشورهای عرب خلیج فارس نیز از شروع دوباره جنگ نگراناند. بهویژه آنکه در جریان درگیریهای اخیر، تنگه هرمز و زیرساختهای انرژی منطقه بارها در معرض تهدید قرار گرفتند. برخی گزارشها نشان میدهد این کشورها در هفتههای گذشته از واشنگتن خواستهاند به مذاکرات فرصت بیشتری داده شود تا منطقه دوباره گرفتار جنگی گسترده نشود.
با وجود آتشبس شکننده فعلی، بسیاری از ناظران معتقدند خاورمیانه وارد مرحلهای تازه از بیثباتی شده است که در آن حتی توافق احتمالی میان تهران و واشنگتن نیز نمیتواند احتمال تکرار درگیری مستقیم میان اسرائیل و جمهوری اسلامی را بهطور کامل از میان ببرد. از نگاه بخشی از ساختار امنیتی اسرائیل، جنگ با جمهوری اسلامی دیگر یک عملیات کوتاهمدت نیست، بلکه به یک نبرد فرسایشی و بلندمدت تبدیل شده که ممکن است سالها ادامه پیدا کند.
روز پنجشنبه ۳۱ اردیبهشت، برخی خبرنگاران نزدیک به سپاه پاسداران در ایران در شبکه ایکس اعلام کردند که میان خواستههای تهران و واشنگتن در مذاکراتی که دونالد ترامپ آن را «آخرین دور مذاکرات» خوانده است، هنوز تفاوتهای ساختاری و چشمگیری وجود دارد و در این فضا، احتمال ازسرگیری حملات نظامی آمریکا و اسرائیل علیه جمهوری اسلامی، بهمراتب بیش از احتمال دستیابی به توافق خواهد بود.