اعدام علی‌سینا مصطفوی، کوهنورد اهل بم، در بامداد چهارشنبه ۲۲ مهر ۱۴۰۵، به فهرست ورزشکارانی که جمهوری اسلامی ایران با انتساب جرائم سیاسی و امنیتی مرتبط با اعتراضات سراسری اعدام کرده است، نام دیگری افزود.
از شهریور ۱۳۹۹ تاکنون، دست‌کم ۱۰ ورزشکار به همین اتهام‌ها اعدام شده‌اند که نوید افکاری و مجیدرضا رهنورد، ورزشکاران رشتهٔ کشتی، محمدمهدی کرمی و ساسان آزادوار در رشتهٔ کاراته و علی‌سینا مصطفوی در کوهنوردی از جمله آنان بودند.
این افراد سوابق ورزشی یکسانی نداشتند. برخی مدال‌آور مسابقات بودند، برخی مربی و داور بودند و برخی نیز در کنار کارگری و مشاغل دیگر، ورزش می‌کردند. آنچه پرونده‌های آنان را به یکدیگر پیوند می‌دهد، اعدام در بستر سرکوب سیاسی و اعتراضات است و در تمامی این پرونده‌ها هم اعمال شکنجه، اخذ اعترافات اجباری و محرومیت از دفاع موثر مستند شده است.
کوهنوردی که در کرمان اعدام شد
علی‌سینا مصطفوی، متولد ۱۳۶۶، سابقهٔ سال‌ها کوهنوردی حرفه‌ای در کوهستان‌های ایران و همچنین رشته‌کوه هیمالیا را در کارنامه داشت و شاهزاده رضا پهلوی نیز او را «فاتح اورست» معرفی کرده بود. مطالب صفحه اینستاگرامش نشان می‌داد او از حامیان شاهزاده رضا پهلوی بود و او را «تنها ناجی وطن» می‌دانست.
مصطفوی پنجم اردیبهشت بازداشت شد و حکم اعدامش پس از تایید در دیوان عالی کشور، در کرمان اجرا شد. قوهٔ قضاییه او را به تیراندازی در فروردین و اردیبهشت و ارسال تصاویر برای رسانه‌های خارج از کشور متهم کرد، اما دفاعیات او و وکیلش یا شواهد قابل‌بررسی مستقل را منتشر نکرد. اطرفیانش پیش از اجرای حکم، دربارهٔ اعتراف‌گیری زیر شکنجه و محاکمه نمایشی او خبررسانی کرده بودند.
مصطفوی از شرکت‌کنندگان اعتراضات دی‌ماه معرفی شد، اما زمان بازداشت و برخی اتهام‌های اصلی اعلام‌شده علیه او به ماه‌های بعد مربوط می‌شود. این پرونده نمونه‌ای از پیوند زدن سابقه اعتراض و ارتباط با رسانه‌ها به اتهام‌های امنیتی در فضای جنگی است.
نوید افکاری، اعدام با وجود اعتراض جهانی
نوید افکاری، کشتی‌گیر ۲۷ ساله شیرازی، روز ۲۲ شهریور ۱۳۹۹ در زندان عادل‌آباد اعدام شد. او که برای تامین معاش گچکاری می‌کرد، پس از اعتراضات مرداد ۱۳۹۷ بازداشت شد و به قتل یک کارمند حراست متهم بود.
افکاری اتهام قتل را رد کرد و گفت که برای گرفتن اعتراف، شکنجه شده است. عفو بین‌الملل هم محرومیت از وکیل، شکنجه شدن و استفاده از اعترافات اجباری را از موارد نقض حقوق او دانست و اعلام کرد حکم اعدام او بدون اطلاع قبلی به خانواده و وکیل، اجرا شد.
حکم نوید افکاری با وجود درخواست ورزشکاران و نهادهای ورزشی جهان برای ممانعت از اعدام او، اجرا شد و نشان داد که شناخته شده بودن در عرصه بین‌المللی و راه‌اندازی کارزارهای گسترده نیز تضمینی برای حفظ جان ورزشکاران معترض در ایران نیست.
چهار ورزشکار در پرونده‌های اعتراض‌های ۱۴۰۱
مجیدرضا رهنورد، کشتی‌گیر ۲۳ ساله اهل مشهد، روز ۲۱ آذر ۱۴۰۱ در ملأعام اعدام شد. فاصله بازداشت تا اعدام او تنها ۲۳ روز بود. مقام‌های قضایی مجیدرضا را به کشتن دو عضو بسیج متهم و پیش از محاکمه، اعترافات تلویزیونی او را پخش کردند. محاکمه او تنها یک جلسه داشت و تصویر او با دست گچ‌گرفته درباره شکنجه شدید نگرانی‌های جدی ایجاد کرده بود.
کمتر از یک ماه بعد در بامداد ۱۷ دی ۱۴۰۱، محمدمهدی کرمی و سیدمحمد حسینی، معروف به کیان، اعدام شدند. کرمی، کاراته‌کای ۲۲ ساله و مدال‌آور، در خانواده‌ای کم‌درآمد بزرگ شده بود و پدرش دستفروشی می‌کرد. حسینی نیز سابقه فعالیت در رشته کونگ‌فو و ووشو داشت و در یک واحد پرورش طیور کار می‌کرد.
هر دو در پرونده کشته شدن روح‌الله عجمیان، عضو بسیج، محکوم شدند. عفو بین‌الملل اعدام آنان را خودسرانه توصیف کرد و درباره استفاده حکومت از مجازات مرگ برای سرکوب اعتراض‌ها هشدار داد.
صالح میرهاشمی، ورزشکار و مربی کاراته و بدنسازی اهل اصفهان، چهارمین نام از این گروه است که ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۲، همراه با مجید کاظمی و سعید یعقوبی در پروندهٔ معروف به «خانه اصفهان» اعدام شد. عفو بین‌الملل اعلام کرد این سه معترض پس از شکنجه و محاکمه‌ای به‌شدت ناعادلانه، اعدام شدند.
از کشتی قم تا کاراتهٔ اصفهان
صالح محمدی، کشتی‌گیر جوان، روز ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ همراه با دو معترض دیگر در قم اعدام شد. او تنها هشت روز پیش از اعدام، ۱۹ ساله شده بود و سابقهٔ کسب مدال برنز مسابقات بین‌المللی سایتی‌یف در روسیه را در کارنامه داشت.
دیده‌بان حقوق بشر با بررسی حکم پرونده گزارش داد دادگاه کیفری تنها ۲۶ روز پس از واقعه‌ای که مبنای اتهام بود، محمدی را به اعدام محکوم کرد. این سازمان پرونده او را از نمونه‌های رسیدگی شتاب‌زده به اتهام‌های معترضان دانست.
ساسان آزادوار، کاراته‌کای ۲۱ ساله رشته کیوکوشین نیز دهم اردیبهشت ۱۴۰۵ در زندان دستگرد اصفهان اعدام شد. او در کنار تمرین و مسابقه، در نانوایی کار می‌کرد. اتهام‌هایی مانند حمله به ماموران، تخریب خودرو پلیس و تشویق دیگران به اعتراض مبنای محکومیت او به «محاربه» قرار گرفت. فاصله بازداشت تا اعدام این ورزشکار کمتر از چهار ماه بود.
فعالان ورزش‌های زورخانه‌ای و رزمی در فهرست اعدام‌ها
ابراهیم دولت‌آبادی، ورزشکار بدنسازی و زورخانه‌ای مشهد و پدر دو فرزند، از دیگر بازداشت‌شدگان اعتراض‌های دی‌ماه بود که ۱۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ در زندان وکیل‌آباد مشهد اعدام شد.
غلامرضا خانی شکرآب، ورزشکار، مربی و داور هنرهای رزمی ترکیبی، نیز پنجم خرداد ۱۴۰۵ در زندان قزل‌حصار استان البرز اعدام شد. او در اعتراض‌های خیابانی دی‌ماه ۱۴۰۴ حضور داشت و قوهٔ قضاییه جمهوری اسلامی ایران پس از بازداشت، اتهام «جاسوسی برای اسرائیل» را علیه خانی شکرآب مطرح کرد. حکم اعدام بدون اطلاع خانواده و فرصتی برای آخرین ملاقات، اجرا شد.
اعدام ورزشکاران برای ارعاب جامعه
پیگیری‌های بین‌المللی تاکنون نتوانسته است مانع تکرار اعدام ورزشکاران شود. کمیته بین‌المللی المپیک پس از اعدام نوید افکاری، اعلام کرد توماس باخ، رئیس وقت این کمیته، مستقیماً از رهبر و رئیس‌جمهوری اسلامی ایران خواستار بخشش او شده بود، اما درخواست‌ها و تلاش‌های مشترک نهادهای المپیک و کشتی به نجات جان او منجر نشدند.
ادامه این روند نشان می‌دهد جمهوری اسلامی ایران حاضر است جان ورزشکاران و قهرمانان را هم قربانی سیاست ارعاب خود کند و در چنین ساختاری، سابقهٔ قهرمانی و اعتبار اجتماعی نیز مانع سرکوب نمی‌شود. به‌خصوص که اعدام چهره‌های شناخته‌شده می‌تواند دامنهٔ ترس را فراتر از خانواده‌ها و نزدیکان آنان، هم گسترش دهد.