نام علی لاریجانی نه تنها بهعنوان یکی از نقشهای اصلی در خونبارترین سرکوب تاریخ جمهوری اسلامی مطرح شده که همزمان نقش او بهعنوان عامل اصلی در «روایتسازی» جمهوری اسلامی نیز برجسته شده است.
علی لاریجانی چهرهای است که در پی بیش از سه دهه حضور در ردههای بالای هرم حکومت، پس از جنگ ۱۲ روزه، دبیری شورای امنیت ملی ایران تحت رهبری و هدایت علی خامنهای را بر عهده گرفت و بهگواهی شواهد و اطلاعات موجود، نقش اصلی را در انتقال، مدیریت و هماهنگی اجرای فرمان سرکوب بازی کرده است.
رضا علیجانی، تحلیلگر و فعال سیاسی در پاریس، به رادیو فردا میگوید با توجه به دشواری دسترسی به علی خامنهای، رهبر جمهوری اسلامی، پس از جنگ ایران و اسرائیل، علی لاریجانی گزینهٔ مطلوب حکومت برای ایفای «نقش رابط بین اتاق فکر نظام با خامنهای» برای تصمیمگیریها و اجرای آنها بوده است.
این تحلیلگر آشنا به به ساختار حکومت ایران میگوید: «در ایران هر سرکوبی با محوریت و هدایت شخص ولی فقیه، یعنی علی خامنهای، صورت میگیرد. اما این محوریت مبتنی بر یک اتاق فکر است که به “بیت رهبری” معروف شده است. در این بیت، نظامیان دست بالا را دارند و برخی از کسانی که همسو هستند، در اتاق فکر و بیت خامنهای فعال هستند».
بهگفتهٔ علیجانی، «الان این بیت یک مشکلی دارد و آن اینکه دسترسی به علی خامنهای سخت است و در واقع باید با یک رابطی، این تصمیمگیریها صورت بگیرد یا خطدهی را علی خامنهای انجام میدهد و به این اتاق فکر منتقل میشود. این رابط میتواند علی لاریجانی باشد؛ فرد نظامیامنیتی مورد اعتماد، و اینکه به علت شناخت خانوادگی که روی او دارند احتمال آلودگیاش را به اینکه “نفوذی اسرائیل” باشد، کمتر میدهند».
ایالات متحده روز ۲۵ دیماه، یک هفته بعد از آغاز سرکوب دور جدید اعتراضها، علی لاریجانی را به عنوان دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران به «هماهنگی سرکوب اعتراضات و صدور دستور استفاده از زور علیه معترضان» متهم و او را تحریم کرد.
این اتفاق کمتر از دو هفته بعد از آن رخ داد که علی لاریجانی در پاسخ به تهدید دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، مبنی بر این که اگر جمهوری اسلامی به معترضان شلیک کند، آمریکا اقدام نظامی خواهد کرد، در شبکهٔ ایکس نوشت مردم ایالات متحده باید «مراقب سربازان خود باشند».
این تهدید علی لاریجانی زمانی منتشر شد که هنوز یک هفته از آغاز تجمعها در بازار (هفتم دیماه) تهران و روشن شدن شعلهٔ اعتراضها نگذشته بود و کسی نمیدانست که قرار است یک هفته بعدتر هزاران نفر در سراسر ایران به دست نیروهای امنیتی و نظامی جمهوری اسلامی کشته شوند.
با این حال دستگاه تبلیغاتی جمهوری اسلامی بلافاصله دست به کار شد و بیلبوردی در تهران نصب کرد که همراه با جملهٔ تهدیدآمیز علی لاریجانی، تابوتهایی منقش به پرچمهای آمریکا و اسرائیل روی آن به چشم میخورد.
آغازگر روایت «تروریستها»
دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران یک هفته بعد از این تهدید، نخستین مقام بلندپایهٔ جمهوری اسلامی بود که شدت گرفتن اعتراضها در دو روز ۱۸ و ۱۹ دی را به «تروریستها» نسبت داد.
رضا علیجانی، «قدرت سخنوری و ایدهپردازی» علی لاریجانی را یکی از ویژگیهای او بهعنوان «روایتساز» برمیشمرد و میگوید: «جمهوری اسلامی باید این روایتهای “کثیف” را از طریق فرد یا افرادی تولید و بازنشر کند، و علی لاریجانی قدرت زیادی در این حوزه دارد.»
مقامهای جمهوری اسلامی در سالهای پیشین معمولاً اعتراضهای گسترده در ایران را به «اغتشاشگران» یا «آشوبگران» نسبت میدادند. اما آقای لاریجانی شامگاه ۱۹ دی و در حالی که نیروهای امنیتی در خیابانها مشغول شلیک به معترضان بودند، در یک برنامهٔ زندهٔ تلویزیونی حاضر شد و اعتراضهای آن دو روز را «تنشهای تروریستی شهری» خواند.
رضا علیجانی، تحلیلگر سیاسی، نیز در گفتوگو با رادیو فردا تأیید میکند که روایتهایی مثل «تروریست» یا «داعش» علیه مردم معترض را «اولین بار علی لاریجانی ایدهپردازی و بازنشر کرد».
لاریجانی در گفتوگوی تلویزیونی خود به صراحت اعلام کرد: «وقتی امنیت داخلی یک کشور به هم میخورد، نیروهای مسلح مجبور هستند که به میدان بیایند تا این غائله را ختم کنند.»
هنگام بیان این اظهارات، دامنهٔ کشتار معترضان مشخص نشده بود. مقامهای جمهوری اسلامی ۲۴ ساعت قبل (شامگاه ۱۸ دی) اینترنت را به شکل سراسری در ایران قطع کرده بودند و گزارشهایی که بعدتر منتشر شد، حاکی از آن بود که حتی تماسهای داخلی با تلفنهای همراه هم دستکم به مدت دو روز امکانپذیر نبوده است.
قطع اینترنت سراسری یکی از اختیارات شورای عالی امنیت ملی است و وقتی چند روز بعد مسعود پزشکیان به علی لاریجانی «توصیه» کرد که امکان اتصال دوبارهٔ به اینترنت فراهم شود، مشخص شد دبیر شورا در این زمینه تصمیمگیرنده بوده است. ششم بهمن، هجدهمین روزی است که اکثریت شهروندان ایرانی هنوز به اینترنت دسترسی ندارند.
از سوی دیگر، اشاره به «ختم غائله» توسط «نیروهای مسلح» در حالی که اعتراضها در جریان بود، به معنای بازگو کردن فرمان صادرشده تلقی شد.
روزنامهٔ آمریکایی «نیویورکتایمز» نیز روز ششم بهمن به نقل از دو مقام آگاه که هویتشان فاش نشده است، گزارش داد که رهبر جمهوری اسلامی دستور سرکوب معترضان را با استفاده از «هرگونه ابزار لازم» را صادر کرده بود.
نیویورکتایمز در این گزارش اعلام کرد که این دستور به شورای عالی امنیت ملی ایران ابلاغ شده بود و نیروهای امنیتی جمهوری اسلامی پس از صدور دستور علی خامنهای راهی خیابانها شدند و دستور «تیراندازی به قصد کشتن» دریافت کردند.
«ژ۳، کلت و داعش»
علی لاریجانی در گفتوگوی تلویزیونی ۱۹ دی به موارد دیگری هم اشاره کرد که در روزهای بعد بهشدت توسط رسانههای نزدیک به نهادهای نظامی و امنیتی تبلیغ شد؛ ازجمله اینکه گفت در «موارد زیادی» سلاحهایی مانند «ژ۳ و کلت» وارد خیابانها شده است.
او معترضانی را که به سمت مراکز نظامی و انتظامی رفته بودند، متهم کرد که «دنبال جنگ داخلی هستند». این در حالی است که انبوه تصاویر و ویدئوهای منتشرشده در روزهای اخیر مشخص کرده است که نیروهای امنیتی با استفاده از سلاحهای خودکار و همچنین تکتیراندازها از روی ساختمانهای غیرنظامی یا پلها، مشغول تیراندازی به معترضان و حتی تیراندازی بهصورت کورکورانه و بیهدف بودهاند.
