دور تازهٔ اعتراضات در ایران که از کمتر از یک هفته پیش آغاز شده و ماهیت اقتصادی- سیاسی دارد، در رسانههای بینالمللی بازتاب گستردهای داشته و بسیاری از آنها به جنبههای خبری و تحلیلی این اعتراضات پرداختهاند.
تقریباً همه رسانههای غربی، دو وجه مهم این اعتراضات را مورد توجه قرار دادهاند: اینکه گرچه فشارهای خردکنندهٔ اقتصادی بر بدنهٔ جامعه و سقوط شتابان ارزش پول ملی، جرقهٔ شروع اعتراضات را زد، اما نارضایتی عمومی و انباشتهشدهٔ مردم به سرعت رنگ و بوی سیاسی گرفت و معترضان، بار دیگر کل نظام جمهوری اسلامی را هدف گرفتند.
موضوع مهم دیگری که از چشم این رسانهها دور نمانده، گستردگی صنفی و جغرافیایی اعتراضات جاری است و همگی به این موضوع اشاره کردهاند که با وجود گذشت کمتر از یک هفته، ایران شاهد گستردهترین اعتراضات از زمان جان باختن مهسا امینی در پاییز ۱۴۰۱ است.
میخواهیم ملاها بروند
روزنامه «گاردین» چاپ بریتانیا در گزارشی تحلیلی، با اشاره به سقوط شتابان ارزش ریال طی هفتههای اخیر و رسیدن نرخ برابری هر دلار آمریکا به عدد بیسابقه ۱۴۲ هزار تومان، افت بیش از ۵۶ درصدی ارزش ریال در کمتر از شش ماه را، «نقطه عطفی» برای مردم ایران و اقتصاد درهمشکستهٔ کشور توصیف میکند.
این روزنامهٔ بریتانیایی با تأکید بر تأثیر بازگشت مجموعهای از «خردکنندهترین تحریمهای بینالمللی» بر اقتصاد ایران، به عنوان نمونه، به افزایش ۷۲ درصدی قیمت مواد غذایی نسبت به دوره مشابه در سال قبل اشاره کرده است.
گاردین در ادامه اما تأکید میکند دامنهٔ اعتراضاتی که بهدلیل شرایط بهشدت نابسامان اقتصادی آغاز شده بود، به سرعت گسترش پیدا کرد و به بستری برای ابراز شکایت از شیوهٔ حکومت ایران تبدیل شد.
این روزنامه مینویسد از مغازهداران و کسبه تا دانشجویان و فعالان مدنی و حقوق زنان، به خیابانها آمده و شعارهایی همچون «مرگ بر دیکتاتور» و «زن، زندگی، آزادی» سر میدهند؛ شعارهایی که به سادگی میتوانند مجازات زندان و بیش از آنرا بهدنبال داشته باشند.
گاردین در ادامه به نقل از یک معترض جوان در تهران مینویسد: «سالهاست که آهسته اما پیوسته برای ایجاد تغییرات اساسی در شیوهٔ زندگیمان با این حکومت فاسد مبارزه کردهایم. وضعیت اقتصادی فعلی، آخرین میخ را به تابوت حکومت زد. سالهاست که خواستهایم این حکومت برود و حالا دیگر آنها گزینهای برای بقا ندارند».
تانک تنهای تهران
بسیاری از رسانههای بینالمللی، یکی از تصاویر مربوط به اعتراضات جاری را مورد توجه قرار دادهاند: تصویری که در آن، یک معترض در نزدیکی مرکز خرید علاالدین در تهران، به تنهایی و در آرامش، در مقابل نیروهای امنیتی موتورسوار روی زمین نشسته است.
تصویری نمادین که بسیاری را به یاد معترض معروف میدان «تیان آن من» پکن در سال ۱۹۸۹ میاندازد؛ معترضی که یکتنه در مقابل تانکهای ارتش جمهوری خلق چین ایستاده بود.
یورونیوز، ضمن پرداختن به این تصویر، آنرا نشانهای از «جانبهلب» شدن بدنهٔ جامعه و گسترش اعتراضات به همهٔ لایههای اجتماعی ایران تعبیر کرده است.
این رسانهٔ اروپایی شعارهای برخی از معترضان در حمایت از شاهزاده رضا پهلوی و درخواست برای بازگشت حکومت پادشاهی در کنار شعارهای دموکراسیخواهانه بخشهای دیگری از معترضان را، نشانهای از همین گستردگی طیفهای معترضان دانسته است؛ معترضانی که بهرغم دیدگاههای سیاسی مختلف و متنوع، همگی بر سر یک خواسته متفقالقولند: «بهبود شرایط اقتصادی و اجتماعی».
از حمله اسرائیل تا بیآبی: بحران پس از بحران
روزنامه نیویورک تایمز هم ضمن اشاره به شرایط بد اقتصادی و اجتماعی ایران، مسائل دیگری را هم بهعنوان عوامل موثر در فراگیرتر شدن اعتراضات جاری و لبریز شدن خشم مردم برمیشمارد.
به باور این روزنامه، بحران آب طی ماههای اخیر هم به نارضایتی عمومی از شیوهٔ حکومتی جمهوری اسلامی دامن زده است.
نیویورک تایمز به نقل از تحلیلگرانش مینویسد بیماری مهلکی که همچون خوره به جان اقتصاد ایران افتاده، ناشی از مجموعهٔ متنوعی از عوامل است: از سوءمدیریت تا سیاستهایی که اقتصاد کشور را بسته نگه داشته است. از سوی دیگر، اقدامات روزافزون دولت دونالد ترامپ برای بهصفررساندن فروش نفت ایران و دسترسی تهران به ارز خارجی و منابع بلوکهشدهاش در بانکهای خارجی هم بسیاری از تلاشهای جمهوری اسلامی برای دور زدن تحریمها را بیاثر کرده است.
