سازمانهای حقوق بشری میگویند راستیآزمایی آمار کشتهشدگان سرکوب اعتراضات دیماه بهدلیل قطع اینترنت و تهدید خانوادهها دشوار است اما همچنان ادامه دارد.
دو نهاد حقوق بشری «سازمان حقوق بشر ایران» و «خبرگزاری فعالان حقوق بشر در ایران» (هرانا) میگویند با وجود گذشت چند هفته از اوج سرکوب اعتراضات دیماه، همچنان در حال دریافت و راستیآزمایی گزارشهای مربوط به کشتهشدگان هستند و آمارهای منتشرشده از سوی آنها تنها حداقلی از شمار واقعی قربانیان را بازتاب میدهد.
محمود امیری مقدم، مدیر سازمان حقوق بشر ایران مستقر در نروژ، در گفتوگو با خبرگزاری فرانسه ابعاد سرکوب اعتراضهای ماه گذشته را «باورنکردنی» توصیف کرده و گفته است بر اساس شهادت شاهدان و اطلاعات دریافتی از نقاط مختلف کشور، «با یک کشتار جمعی بیسابقه» روبهرو بودهاند.
بهگفتۀ او، این سازمان از آغاز اعتراضها انتشار آمار کشتهشدگان را شروع کرد، اما پس از تأیید کشته شدن سه هزار و ۴۲۸ نفر، بهدلیل آنکه شدت خشونت از ظرفیت راستیآزمایی مطابق با معیارهای حرفهای این نهاد فراتر رفت، انتشار منظم ارقام را متوقف کرد.
او تأکید کرده است که هر روز موارد جدیدی دریافت و بررسی میشود، اما ارقامی که منتشر میشوند، لزوماً بازتابدهندۀ ابعاد کامل رویدادها نیست.
امیری مقدم افزوده است ارقامی که در برخی رسانهها منتشر شده و به بیش از ۳۶ هزار نفر میرسد، «کاملاً واقعبینانه» است، هرچند سازمان تحت مدیریت او تنها مواردی را اعلام میکند که از چند منبع مستقل تأیید شده باشند.
سازمان حقوق بشر ایران اعلام کرده است برای ثبت هر مورد، از چندین لایۀ راستیآزمایی استفاده میکند؛ از جمله دریافت مستندات، گفتوگو با دستکم دو منبع مستقل و بررسی دادههای محلی.
این سازمان علاوه بر شبکۀ تماسهای خود در داخل ایران، از طریق یک کد کیوآر نیز اطلاعات دریافت میکند که میان اعضای تیم تقسیم شده و سپس با دادههای دیگر تطبیق داده میشود.
بهگفتۀ امیری مقدم، قطع گستردۀ اینترنت، انتشار محتوای دستکاریشده از جمله ویدئوهایی با صداگذاری جعلی و همچنین تهدید خانوادههای کشتهشدگان و بازداشتشدگان برای سکوت، روند راستیآزمایی را پیچیدهتر کرده است.
او این کار را «سنگین» توصیف کرده و گفته است دشوارترین بخش کار، تماس با خانوادههایی است که عزیزان خود را از دست دادهاند.
