در حالی که مذاکرات آمریکا و جمهوری اسلامی در عمان ادامه دارد و برخی گزارشهای میگویند که اسرائیل نگران است برنامه موشکی تهران نادیده گرفته شود، بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، سفرش به واشنگتن را بهطور اضطراری جلو انداخته است تا با دونالد ترامپ دیدار کند. به گزارش واینت، این اقدام فقط بهمنزله تلاشی برای اثرگذاری بر دستورکار مذاکرات تلقی نمیشود و برخی محافل امنیتی آن را اقدامی با اهداف پنهانتر ارزیابی میکنند.
بهطور رسمی، هدف دیدار قرارگیری موضوع موشکهای بالستیک جمهوری اسلامی در اولویت گفتوگوها عنوان شده است. نتانیاهو معتقد است رابطه شخصیاش با ترامپ میتواند رئیسجمهور آمریکا را بار دیگر قاطعانه در کنار اسرائیل قرار دهد و مانع عقبنشینی از خطوط قرمزی شود که در نشست مارالاگو و نیز در رایزنیهای استیو ویتکاف با مقامهای امنیتی اسرائیل مطرح شده بود.
گزارشهای اینچنینی در مورد این سفر بر این نکته تاکید دارند که اسرائیل نگران است که دولت آمریکا موضوع موشکهای بالستیک را خط قرمز نداند. انتظار میرود نتانیاهو در دیدار با ترامپ تاکید کند این موشکها با توجه به برد و تعداد، تهدیدی وجودی برای اسرائیل محسوب میشوند و اکنون فرصتی تاریخی برای از هم پاشیدن «محور شرارت» و بهرهبرداری از ضعف جمهوری اسلامی فراهم شده است. او همچنین آمادگی اسرائیل برای کمک به هر اقدام نظامی احتمالی آمریکا را مطرح خواهد کرد و استدلال میکند توان نظامی اسرائیل میتواند ضریب قدرت مهمی برای واشنگتن باشد.
دیدار او با ترامپ تلاشی است برای ایجاد موازنه در برابر فشار گستردهای که قطر، ترکیه، جمهوری اسلامی و نیز برخی جریانهای جنبش «ماگا» وارد میکنند که خواهان درگیری بیشتر آمریکا در جنگی نیستند که آن را متعلق به خود نمیدانند.
در اورشلیم نگرانی دیگری نیز در رسانهها مطرح شده است: جمهوری اسلامی اعلام کرده است مذاکرات صرفا به موضوع هستهای محدود خواهد بود. مقامهای اسرائیلی بیم دارند تهران در این حوزه انعطاف نشان دهد و ترامپ آن را دستاوردی کافی بداند و از اقدام نظامی صرفنظر کند.
اما برای اسرائیل مسائل فوری دیگری نیز مطرح است: فروپاشی محور شرارت، خارج کردن اورانیوم غنیشده، توقف کامل غنیسازی، محدودیت برد موشکهای بالستیک به ۳۰۰ کیلومتر تا به خاک اسرائیل نرسند، و قطع حمایت مالی از نیروهای نیابتی. احتمال پذیرش این خواستهها از سوی جمهوری اسلامی اندک ارزیابی میشود، زیرا از نگاه تهران چنین شروطی به منزله سند تسلیم است.
در همین حال آمریکا به تقویت نیروهایش در منطقه ادامه میدهد و این امر زمان بیشتری برای مذاکرات فراهم میکند تا زمانی که ناوگان نظامی بهطور کامل مستقر شود. برخی ارزیابیهای امنیتی در اسرائیل حاکی از آن است که احتمال دستیابی به توافق در چارچوب شرایط واشنگتن بسیار پایین است و در نهایت، آمریکا حمله نظامی خواهد کرد. به همین دلیل، هماهنگی نزدیک میان نتانیاهو و ترامپ اهمیت ویژهای دارد.
یکی دیگر از دلایل جلو انداختن سفر نتانیاهو، ملاحظات سیاسی عنوان شده است. نتانیاهو نمیخواهد همزمان با برگزاری نشست «شورای صلح» ترامپ در ۱۹ فوریه در واشنگتن حضور داشته باشد، و کنار رهبران ترکیه، قطر و احتمالا محمود عباس دیده شود. چنین صحنهای میتواند برای پایگاه سیاسیاش مشکلساز شود، و بنابراین، تلاش کرده است سفر را یک هفته جلو بیندازد.
با این حال، برخی تحلیلها زاویه دیگری را مطرح میکنند. در اسرائیل این احتمال نیز مطرح شده است که سفر فوری نتانیاهو فقط اقدامی دیپلماتیک نباشد، بلکه جنبهای از فریب راهبردی داشته باشد. پیشتر نیز موارد مشابهی رخ داده بود، از جمله سفر او برای سخنرانی در سازمان ملل که بهگفته منابع اسرائیلی، موجب غافلگیری حسن نصرالله پیش از ترورش شد، و همچنین مذاکرات ویتکاف با جمهوری اسلامی که پیش از حمله اسرائیل در تابستان گذشته در جریان بود.
از این منظر، سفر کنونی نیز میتواند همزمان با مذاکرات جاری، کارکردی فراتر از رایزنی سیاسی داشته باشد.
