کشته شدن دو نظامی آمریکایی در حمله موشکی و پهپادی ایران به یک پایگاه در اردن، بار دیگر دولت آمریکا را با تصمیمی روبهرو کرده که روسای جمهور این کشور بارها در شرایط مختلف با آن مواجه شدهاند: پاسخ به کشته شدن نیروهای آمریکایی باید تا کجا پیش برود؟
در حمله اخیر یک نظامی آمریکایی نیز مفقود شد و چهار نفر برای درمان به بیمارستان منتقل شدند. این حمله را ایران انجام داده و دربارهٔ مسئولیت آن نیز اختلافی وجود ندارد. در نتیجه از یک نظر با برخی تجربیات تاریخی در آمریکا که در آن طرفی که چنین عملیاتی را انجام داده به صورت روشن مشخص نیست تفاوت دارد. در چنین شرایطی پرسشها بیشتر پیرامون دامنه و شدت پاسخ به چنین عملیاتی است.
کشته شدن نظامیان آمریکایی معمولاً فشار سیاسی بر کاخ سفید را افزایش میدهد. مخالفان دولت خواستار واکنش میشوند و فرماندهان نظامی نیز دربارهٔ پیامدهای بیپاسخ ماندن حمله هشدار میدهند. با این حال، مرور تجربههای گذشته نشان میدهد که روسای جمهور آمریکا در چنین شرایطی راه یکسانی را انتخاب نکردهاند.
در مواردی، یک حمله به دستاویزی برای گسترش جنگ تبدیل شده است. گاهی دولت آمریکا به یک عملیات تلافیجویانه محدود بسنده کرده و در مواردی دیگر، افزایش تلفات مسیر جنگ یا ادامه حضور نظامی آمریکا را تغییر داده است.
خلیج تونکین؛ حادثهای که راه جنگ را باز کرد
یکی از مشهورترین نمونهها به اوت ۱۹۶۴ و جنگ ویتنام برمیگردد.
در دوم اوت، ناوشکن آمریکایی «مدکس» در خلیج تونکین با قایقهای اژدرافکن ویتنام شمالی درگیر شد. دو روز بعد، مدکس و ناوشکن دیگری به نام «ترنر جوی» گزارش دادند که بار دیگر هدف حمله قرار گرفتهاند.
در هیچیک از این حوادث نظامی آمریکایی کشته نشد. بررسیهای بعدی نیز نشان داد حمله دوم، برخلاف گزارش اولیه، رخ نداده بود. با این حال، دولت لیندون جانسون هر دو حادثه را به عنوان حملهای تازه از سوی ویتنام شمالی به کنگره ارائه کرد.
کنگره چند روز بعد قطعنامه خلیج تونکین را تصویب کرد. این قطعنامه به رئیسجمهور اجازه میداد برای دفع حمله و جلوگیری از حملات بعدی، از «تمام اقدامات لازم» استفاده کند. قطعنامه به اعلان رسمی جنگ منجر نشد، اما مبنای سیاسی و حقوقی لازم را در اختیار دولت جانسون گذاشت تا حضور آمریکا در ویتنام را بهشدت گسترش دهد.
آمریکا پیش از آن نیز هزاران مستشار نظامی در ویتنام جنوبی داشت و مقامهای دولت جانسون از مدتی قبل دربارهٔ افزایش مداخله بحث میکردند. حادثه خلیج تونکین به تنهایی جنگ را آغاز نکرد، اما راه اجرای تصمیمهایی را باز کرد که تا آن زمان از نظر سیاسی دشوار بودند.
در اوایل سال ۱۹۶۵، عملیات گسترده بمباران ویتنام شمالی آغاز شد و نخستین واحدهای رزمی آمریکا وارد ویتنام جنوبی شدند. در کمتر از چهار سال، شمار نظامیان آمریکایی در این کشور به بیش از نیم میلیون نفر رسید.