شکست چهار بر یک تیم امید ایران مقابل کره شمالی در بازیهای آسیایی ناگویا، تازهترین ناکامی بزرگ تیمهای ملی فوتبال ایران است. تیمی که برای صعود به مرحله یکچهارم نهایی تنها به یک تساوی نیاز داشت، پس از پیش افتادن در نیمه نخست، چهار گل خورد و با قرار گرفتن در رتبه سوم گروهش، حذف شد.
این بار حتی فدراسیون فوتبال ایران نیز برخلاف جام جهانی ۲۰۲۶، نتوانست این ناکامی بزرگ را به «دستاورد» تبدیل کند و با صدور بیانیهای انتقادی درباره عملکرد تیم امید، کوشید مسئولیت شکست را متوجه بازیکنان و کادر فنی کند. با این حال، فرسودگی زیرساختها، بیتوجهی به تیمهای پایه و حذفهای پیاپی آنان در دوران مدیریت مهدی تاج، شانس موفقیت تلاشها برای شانه خالی کردن از مسئولیت را کاهش میدهد.
بازیهای ناگویا دومین مرتبه در تاریخ فوتبال ایران است که تیم ملی فوتبال در بازیهای آسیایی حتی از مرحله گروهی هم بالا نمیرود، اما در این دوره، دیگر کمبود بازیکن شناختهشده توجیهی برای شکست نیست. چند مسابقه از لیگ برتر فوتبال ایران برای در اختیار گذاشتن بازیکنان به تیم امید لغو شد و بازیکنانی مانند محمد خلیفه، امین حزباوی، دانیال ایری، ابوالفضل کوهی، امیرمحمد رزاقینیا، امیرحسین حسینزاده، یوسف مزرعه، سعید سحرخیزان یا کسری طاهری که جزو ستارگان باشگاههای خود محسوب میشوند، در ترکیب اصلی امید ایران، مقابل کره شمالی به میدان رفتند.
حسین عبدی، سرمربی تیم ایران، نیز در این شکست مسئولیت فنی مستقیم دارد. تغییر چند مهره ترکیب اصلی نسبت به بازی چین، آشفتگی خط دفاع پس از گل تساوی و ناتوانی کادر فنی در تغییر جریان بازی در نیمه دوم، بخشی از پرسشهاییاند که او باید به آنها پاسخ دهد. با این حال انتصاب عبدی، ادامه همکاری با او و ارزیابی برنامه آمادهسازی تیم در اختیار فدراسیون فوتبالی بود که چند ساعت پس از حذف، درباره عملکرد همان تیم بیانیهای تند منتشر کرد.
این فدراسیون در بیانیه خود، شکست را «غیرقابل توجیه» خواند و تاکید کرد که تیم امید اردوهای داخلی و خارجی متعدد داشته است. اشاره به این اردوها پرسش درباره مسئولیت مدیران فدراسیون را پررنگتر میکند. اینکه اگر امکاناتی که خود فدراسیون فراهم کرد، کافی بود، چرا کادر فنی منتخب آن نتوانست تیم را از مرحله گروهی عبور دهد و اگر کافی نبود، چرا پیش از مسابقات از برنامه آمادهسازی دفاع میشد؟
نتیجه ناگویا تنها یک قسمت از سریال ناکامیهای تیمهای بزرگسالان، امید، جوانان و نوجوانان ایران در سالهای اخیر است. امیدهای ایران در سال ۲۰۲۴ هم از راهیابی به جام ملتهای زیر ۲۳ سال آسیا بازماندند. در دوره ۲۰۲۶ همان رقابتها نیز پس از دو تساوی بدون گل و شکست از لبنان، با دو امتیاز در قعر گروه قرار گرفتند. اکنون تیم امید در سومین رقابت مهم خود طی این دوره، بار دیگر پیش از مرحله حذفی، حذف شده است. در حالی که طلسم بیش از نیمقرنی غیبت فوتبال ایران در المپیک همچنان پابرجا است.
تیم جوانان ایران در جام ملتهای زیر ۲۰ سال آسیا در سال ۲۰۲۵ با شکست در ضربات پنالتی برابر ژاپن، از رسیدن به نیمهنهایی و کسب سهمیه جام جهانی بازماند. تیم نوجوانان نیز همان سال در مرحله گروهی جام ملتهای آسیا حذف شد و سپس در مقدماتی دوره ۲۰۲۶، با شکست دو بر یک مقابل هند، حتی جواز حضور در مرحله نهایی را هم به دست نیاورد.
در سطح بزرگسالان هم ایران در جام جهانی ۴۸ تیمی ۲۰۲۶ با سه تساوی و بدون پیروزی، از مرحله گروهی کنار رفت. از طرفی تیم ملی فوتبال ایران که پیش از انقلاب، سه بار قهرمان جام ملتهای آسیا شده بود، در ۴۷ سال گذشته حتی یک بار هم به فینال این رقابتها نرسید.
فوتبال ایران در یک دهه گذشته که مهدی تاج در راس فدراسیون حضور داشت، برای نخستین بار در تاریخ خود، در هیچیک از ردههای ملی به موفقیتی دست نیافته و تنها ناکامیهای پیاپی را در کارنامه خود ثبت کرده است.
در چنین وضعیتی، هزینههای هنگفت فوتبال ایران بیش از گذشته با نتیجه سرمایهگذاری در تیمهای پایه مقایسه میشود. مدیران باشگاهها و فدراسیون بارها برای قرارداد بازیکنان، مربیان و اردوهای کوتاهمدت منابع مالی چشمگیری فراهم کردند، اما توسعه زمینهای تمرین، تربیت مربیان پایه و نگهداری ورزشگاهها همچنان با بحران روبهرو است. تعطیلی طولانی ورزشگاه آزادی و انتقال برخی میزبانیهای باشگاههای ایرانی به خارج از کشور نشان میدهد مشکل امکانات حتی به تیم ملی بزرگسالان نیز رسیده است.