در ۲۵ روز نخست مهر ۱۴۰۵، دستکم ۵۸ کارگر بر اثر حوادث محیط کار در ایران جان باختند و صدها نفر هم مصدوم شدند. این آمار که خبرگزاری کار ایران، ایلنا روز سهشنبه ۲۸ مهر منتشر کرد، نشان میدهد روزانه به طور متوسط بیش از دو کارگر در حوادث گزارششده جانشان را از دست دادهاند. ریزش معادن، سقوط از ارتفاع، گازگرفتگی در چاهها، حوادث کار با ماشینآلات صنعتی و واژگونی خودروهای حامل کارگران بخش کشاورزی از مهمترین عوامل مرگ و مصدومیت کارگران در این دوره بودند.
اخبار منتشرشده در این مدت دستکم ۶۴ حادثه کاری را ثبت کردهاند. در جدول همراه گزارش ایلنا هم ۵۹ جانباخته، ۲۴۹ مصدوم و چهار مفقودی ثبت شده است، هرچند متن اصلی گزارش شمار جانباختگان را ۵۸ نفر اعلام میکند. این ارقام تنها مربوط به حوادثیاند که خبر آنها به رسانهها رسیده است و نمیتوان آنها را آمار جامع تلفات حوادث کار در سراسر ایران دانست.
تکرار این حوادث در شرایطی ادامه دارد که بر اساس آمار سازمان پزشکی قانونی ایران، تنها در ۱۱ ماه نخست سال ۱۴۰۴، دستکم هزار و ۸۷۹ نفر بر اثر حوادث کار جان باختند. به این ترتیب، سالها هشدار دربارهٔ نبود تجهیزات حفاظتی، فرسودگی ماشینآلات و ضعف نظارت بر کارگاهها، هنوز به کاهش موثر تلفات منجر نشده است.
از ریزش معادن تا مرگ کارگران کشاورزی
بر اساس آمار موجود، روز دهم مهر ۱۴۰۵ با ثبت ۲۷ جانباخته در چند حادثه کاری، مرگبارترین روز این دوره بود. روز هشتم مهر نیز در مجموع ۱۵۸ نفر در حوادث گزارششده مصدوم شدند که واژگونی خودرو حامل کارگران کشاورزی از جمله این حوادث بود.
کارگران فصلی کشاورزی بهویژه در فصل برداشت محصولات، با خطرات متعددی مواجهاند. از آغاز فصل برداشت گردو در استان همدان، ۱۴۴ کارگر گردوچین بر اثر سقوط از درخت مصدوم شدهاند که سه نفر از آنان جان باختهاند. نبود تجهیزات مناسب برای کار در ارتفاع و وضعیت نامشخص پوشش بیمهای بسیاری از کارگران فصلی، آسیبپذیری این گروه را افزایش داده است.
در بخش معدن، نیز حوادث مرگبار ادامه دارد. ریزش خاک در معدن مس سونگون، حادثهٔ معدن روباز خاک کاشی اردکان و ریزش دیوارهٔ تونل معدن منگنز و نارچ از جمله حوادثی بودند که در مهرماه گزارش شدند.
در روز ۲۵ مهر نیز سه کارگر بر اثر گازگرفتگی در چاهی در روستای قرهحسنلوی ارومیه جان باختند. در شهرک صنعتی توس، یک کارگر کارخانه تولید سوسیس و کالباس بر اثر گرفتار شدن در دستگاه میکسر جانش را از دست داد و در کاشمر، نیز کارگری هنگام کار با دستگاه پرس کشته شد.
افزایش ۳۱ درصدی مرگ کارگران در مازندران
علی عباسی، مدیرکل پزشکی قانونی مازندران، روز نهم مهر اعلام کرد که در پنج ماه نخست سال ۱۴۰۵، دستکم ۵۵ نفر شامل ۵۴ مرد و یک زن بر اثر حوادث کار در این استان جان باختند. این رقم در مقایسه با دورهٔ مشابه سال گذشته ۳۱ درصد بیشتر است.
به گفتهٔ او، سقوط از ارتفاع با ۳۴ قربانی عامل اصلی مرگ کارگران در مازندران بود. این آمار نشان میدهد که با وجود شناختهشده بودن خطر سقوط در پروژههای ساختمانی و صنعتی، اقدامهای پیشگیرانه نتوانستهاند از تکرار حوادث مرگبار جلوگیری کنند.
آمارهایی که همهٔ قربانیان را پوشش نمیدهند
اختلاف گسترده میان آمار سازمان تامین اجتماعی و پزشکی قانونی یکی دیگر از مشکلات ثبت حوادث کار در ایران است.
بر اساس آمار پزشکی قانونی، در ۱۱ ماه نخست سال ۱۴۰۴ دستکم هزار و ۸۷۹ نفر در حوادث کار جان باختند، اما سازمان تامین اجتماعی در آمار کل همان سال، تنها ۶۶۸ مورد مرگ ناشی از کار را میان بیمهشدگانش ثبت کرده است.
این دو رقم البته جامعه آماری و دورهٔ زمانی یکسانی ندارند، اما اختلاف آنها نشان میدهد اتکا به آمار تامین اجتماعی تصویر کاملی از قربانیان حوادث کار ارائه نمیکند.