تصاویر ماهواره‌ای فعالیت ماشین‌آلات سنگین را در تاسیسات هسته‌ای فردو نشان می‌دهد

تصاویر ماهواره‌ای شرکت مکسار که در ۲۹ ژوئن / ۸ تیر گرفته است، نشان می‌دهد که ماشین‌آلات سنگین در فردو در حال فعالیت هستند.‌‌

در این تصاویر بیل‌مکانیکی و جرثقیل در بالای یک جاده تازه‌ساز برای دسترسی به محل دیده می‌شوند، نزدیک به نقطه‌ای که هدف بمب‌های سنگرشکن جی‌بی‌یو۵۷ آمریکا قرار گرفته بود.‌

در بخش پایین‌تر دامنه کوه نیز یک بولدوزر و کامیون دیده می‌شود.

در ورودی سایت و ساختمان آسیب‌دیده‌ای در بخش شرقی مجموعه که در حملات هوایی اسرائیل، یک روز پس از حملات آمریکا خسارت دید، ماشین‌آلات ساختمانی دیده می‌شوند که مشغول به کار هستند

به گفته دیوید آلبرایت، کارشناس تسلیحات هسته‌ای، که تصاویر همین سایت را در تاریخ ۲۸ ژوئن تحلیل کرده است، فعالیت‌های ساختمانی ممکن است شامل پر کردن گودال‌ها و مهندسی ارزیابی خسارت و نمونه‌برداری رادیولوژیک باشد.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، پس از این حملات گفت که تأسیسات اصلی غنی‌سازی اورانیوم ایران «به‌کلی نابود» شده‌اند.

اما به گفته رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، ایران می‌تواند در عرض چند ماه دوباره غنی‌سازی اورانیوم را از سر بگیرد.

آقای گروسی روز جمعه در گفت‎‌وگو با شبکه سی‌بی‌اس که بخشی از متن آن شنبه منتشر شد گفت، «بخشی» از تاسیسات هسته‌ای ایران «هنوز پابرجاست» و ایرانی‌ها «می‌توانند در عرض چند ماه یا حتی کمتر، چند آبشار سانتریفوژ داشته باشند که بچرخند و اورانیوم غنی‌شده تولید کنند.»

وزارت خارجه ایران می‌گوید، خسارت به سایت‌های هسته‌ای «جدی» است، اما جزئیات آن نامشخص است در حالیکه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، و مقام‌های ارشد دولتش اصرار دارند برنامه هسته‌ای ایران «دهه‌ها» عقب افتاده است.

یک سؤال مهم دیگر درباره وضعیت حدود ۴۰۸ کیلوگرم ذخیره اورانیوم با خلوص بالا است که دولت آمریکا می‌گوید، در عمق تاسیسات فردو دفن شده اما ایران طی نامه‌ای که در اولین روز حمله اسرائیل به ایران به آژانس نوشت، گفته بود اقداماتی «ویژه» برای محافظت از این مواد انجام داده است.

آقای گروسی به سی‌بی‌اس گفت: «نمی‌دانیم این مواد ممکن است کجا باشند. ممکن است بخشی در حمله نابود شده باشد اما بخشی هم ممکن است به جای دیگر منتقل شده باشد. بنابراین در نهایت باید این موضوع روشن شود.»

الزام دولت ایران به تعلیق همکاری با آژانس اکنون قانون شده است و تهران درخواست آقای گروسی برای بازدید از سایت‌های آسیب‌دیده، به‌ویژه فردو را رد کرده است.

آقای گروسی گفت: «باید بتوانیم بفهمیم که چه چیزی آنجاست، کجاست و چه اتفاقی افتاده است.»

اما دونالد ترامپ می‌گوید، مراکز هسته ای ایران نابود شده‌اند و جابه‌جایی این مواد کار بسیار سختی است و ایران فرصت کافی برای این کار نداشته است.

از فردو چه می‌دانیم؟

تاسیسات غنی‌سازی اورانیوم فردو در حدود ۹۶ کیلومتری جنوب تهران، در منطقه‌ای کوهستانی نزدیک شهر قم قرار دارد.

فردو در اعماق کوه‌های صعب‌العبور و دورافتاده شمال ایران ساخته شده است.

سایت فردو در ابتدا مجموعه‌ای از تونل‌های زیرزمینی بود که توسط سپاه پاسداران انقلاب اسلامی مورد استفاده قرار می‌گرفت، اما پس از افشای آن توسط نهادهای اطلاعاتی غربی، ایران در سال ۲۰۰۹ رسماً وجود این تاسیسات غنی‌سازی را تأیید کرد.

فردو طراحی شده تا حدود ۳۰۰۰ دستگاه سانتریفیوژ را در خود جای دهد و تا حد زیادی در برابر حملات هوایی مقاوم باشد.

ایران با امضای برجام موافقت کرد که فردو را به یک مرکز تحقیقاتی تبدیل کند و فعالیت‌های غنی‌سازی اورانیوم را به مدت ۱۵ سال متوقف کند. با وجود این پس از خروج آمریکا از این توافق، ایران فعالیت‌های غنی‌سازی اورانیوم در این مرکز را از سر گرفت و تا سال ۲۰۲۱ به ۲۰ درصد رساند.

در نوامبر ۲۰۲۲، ایران سطح غنی‌سازی اورانیوم را در تاسیسات فردو تا ۶۰ درصد افزایش داد و اعلام کرد که قصد دارد ظرفیت غنی‌سازی خود را به‌طور چشمگیری افزایش دهد.

تاسیسات فردو با نام «مجتمع غنی‌سازی شهید علی‌محمدی» هم شناخته می‌شود. مسعود علی‌محمدی، استاد فیزیک دانشگاه تهران و به گفته مقام‌ها و رسانه‌های ایران یک از «دانشمندان هسته‌ای» بود که در دی ماه ۱۳۸۸ در شمال تهران ترور شد.

تحولات دیگر…

روز دوشنبه علاوه بر این تصاویر جدید ماهواره‌ای، تحولات دیگری در ارتباط با پیامدهای جنگ ۱۲ روزه اسرائیل با ایران روی داد که سر تیتر آنها اینها بود:

برای خواندن جزییات این خبرها به صفحه زنده روز دوشنبه – ۹ تیر/۳۰ ژوئن – ما از طریق لینک زیر مراجعه کنید:

شهردار سابق تهران: در کشورهایی که انتظار جنگ هم ندارند، پناهگاه جدی و حتی پناهگاه اتمی پیش‌بینی شده است